Հայ կամավորական շարժման լուսաբանումը «Հորիզոն» թերթում (1914 թ․ հոկտեմբեր – 1916 թ․ հուլիս) - Կարապետյան, Արմեն (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
Հայ կամավորական շարժումը պայմանավորված էր հայության պատմաքաղաքական ճակատագրի նախորդ ընթացքով, երբ XIX դարավերջից Արևմտյան Հայաստանում սկիզբ առավ ֆիդայական շարժումը՝ զինյալ դիմակայությունն ընդդեմ Օսմանյան կայսրությունում արևմտահայության ստրկացված իրավիճակի։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկումը աշխարհասփյուռ հայությանը հույս ներշնչեց, որ եկել է այն բաղձալի պահը, երբ օրակարգում է հայտնվում արևմտահայության ազատագրության հիմնահարցը։ Ինչն էլ առիթ հանդիսացավ, որ հայության տարբեր հատվածների մեջ կամավորական շարժումը լայն թափ ստանա։ Предтечей армянского добровольческого движения было зародившееся в конце XIX века в Западной Армении фидаинское движение как оплот вооружённого сопротивления османам – поработителям. Добровольческое движение являлось продолжением национально-освободительной борьбы и было обусловлено стремлением армян освободить Западную Армению от османского гнета. Формированию движения способствовала также благоприятная позиция царской России, власти которой всячески поощряли его. The forerunner of the Armenian volunteer movement was the fedayeen movement, which arose in Western Armenia at the end of the 19th century as a stronghold of armed resistance against the Ottoman enslavers. The volunteer movement was the continuation of the national liberation struggle and was driven by the aspiration of the Armenians to liberate Western Armenia from Ottoman oppression. The formation of the movement was also supported by the favorable position of Tsarist Russia, the authorities of which encouraged it in every possible way.
Keywords: Պատմություն