Թվային սերունդների ինտեգրում և համագործակցություն թվային բանկային տեխնոլոգիաների դարաշրջանում - Մարդոյան, Աշոտ; Սարգսյան, Հայկ («Արցախ» հրատ.)
Թվային տեխնոլոգիաների զարգացման ներկա փուլը նոր որակի փոխհարաբերություններ է ձևավորում սերունդների և թվային ֆինանսական ծառայությունների զարգացման համար: Հետազոտության նպատակը կենսաչափական նույնականացման տեխնոլոգիաների կիրառելիության և արդյունավետության գնահատումն է՝ թվային ինքնության նույնականացման հաստատման, կիբերանվտագության ապահովման և հանրային ծառայությունների մատուցման համատեքստում։ Հիմնական խնդիրներն են՝ բացահայտել սերունդների թվային վարքագծի առանձնահատկությունները, վերլուծել կենսաչափական նույնականացման մեթոդների՝ մասնավորապես՝ դեմքի, մատնահետքի և ցանցաթաղանթային սքանավորման տեխնոլոգիաների հնարավորությունները՝ որպես նույնականացման հաստատման և թվային միջավայրում մուտքի հավաստիացման և վճարման հաստատման գործիք, ինչպես նաև գնահատել դրանց կիրառելիությունը թվային ներառման ընդլայնման տարբեր սերունդների ինտեգրման պայմաններում, ծառայությունների դիվերսիֆիկացիայի և տեխնոլոգիական նորարարությունների փոփոխման համատեքստում: Ուսումնասիրությունն իրականացվել է վերլուծական, համադրման, ինդուկցիայի, պատմահամեմատական և նկարագրական մեթոդների օգնությամբ։ Վերլուծության են ենթարկվել Հնդկաստանի, Եթովպիայի, Կոնգոյի և Կոլումբիայի նույնականացման ազգային ծրագրերը, ինչպես նաև ԵՄ իրավական նորմերը և ՀՀ «Ես եմ» հարթակը։ Սույն ուսումնասիրությամբ եզրակացնում ենք, որ կենսաչափական նույնականացման տեխնոլոգիաները բարձրացնում են նույնականացման ճշգրտությունն ու տեղեկատվական անվտանգությունը, նվազեցնում վավերացման ռիսկերը և կարող են արդյունավետորեն աջակցել թվայնացման ազգային ռազմավարություններին՝ ապահովելով թվային ծառայությունների մատչելիություն, թվային ներառում, կիբերանվտագության ապահովում և տեխնոլոգիական վստահություն տարբեր սերունդների համար։ The current stage of digital technology development shapes new forms of interaction between generations and the development of digital financial services. The aim of the study is to assess the applicability and effectiveness of biometric identification technologies in the context of digital identity protection, cybersecurity assurance, and the provision of public services. The main objectives include revealing the digital behavior characteristics of generations, analyzing the applied potential of biometric methods – specifically facial recognition, fingerprint, and retinal scanning technologies - as tools for identity verification and access and payment authentication in digital environments, as well as evaluating their role in expanding digital inclusion amid the integration of different generations, service diversification, and technological innovation. The study employs analytical, comparative, inductive, historical-comparative, and descriptive methods. National identification programs of India, Ethiopia, Congo, and Colombia, as well as EU legal regulations and the Republic of Armenia’s “ES EM” digital platform, were analyzed. The study concludes that biometric identification technologies increase identification accuracy and information security, reduce validation risks, and can effectively support national digitalization strategies by ensuring the accessibility of digital services, digital inclusion, cybersecurity, and technological trust across diverse generations. Современный этап развития цифровых технологий формирует новые виды взаимодействия между поколениями и развитием цифровых финансовых услуг. Цель исследования – оценить применимость и эффективность биометрических технологий идентификации в контексте защиты цифровой идентичности, обеспечения кибербезопасности и предоставления общественных услуг. Основные задачи включают выявление особенностей цифрового поведения поколений, анализ прикладного потенциала биометрических методов,- в частности, технологий распознавания лиц, отпечатков пальцев и сканирования сетчатки глаза как инструментов подтверждения личности и аутентификации доступа и платежей в цифровой среде, а также оценку их роли в расширении цифровой инклюзии при интеграции различных поколений, диверсификации услуг и технологических инновациях. Исследование проведено с использованием аналитических, компаративных, индуктивных, историко-сравнительных и описательных методов. Проанализи-рованы национальные программы идентификации Индии, Эфиопии, Конго и Колумбии, а также нормативные акты ЕС и цифровая платформа Республики Армения «ЕС ЕМ». По результатам исследования сделан вывод о том, что биометрические технологии идентификации повышают точность идентификации и уровень информационной безопасности, снижают риски фальсификаций и могут эффективно поддерживать национальные стратегии цифровизации, обеспечивая доступность цифровых услуг, цифровую инклюзию, кибербезопасность и технологическое доверие для различных поколений.
Keywords: Տնտեսագիտություն