Քաղաքական զսպվածությունը Հայաստանում. իրավական, սոցիալական և մշակութային ասպեկտներ - Խաչատրյան, Ծովինար («Արցախ» հրատ.)
Հոդվածի նպատակն է վերլուծել քաղաքական զսպվածության երևույթը Հայաստանի Հանրապետությունում՝ դիտարկելով դրա իրավական, սոցիալական և մշակութային հիմքերը և դրսևորումները տարբեր հասարակական հարթակներում։ Նպատակին հասնելու համար մեր առջև դրվել ենք հետևյալ խնդիրները՝ քաղաքական զսպվածության պատմական, իրավական և սոցիալական հիմքերի ուսումնասիրություն, քաղաքական զսպվածության դրսևորումների վերլուծություն՝ պետական կառավարման, հանրային ծառայության, մեդիայի և հասարակական դիսկուրսի մակարդակներում, քաղաքացիական հասարակության, մեդիագրագիտության և կրթության դերի բացահայտում՝ քաղաքական զսպվածության հաղթահարման գործընթացում, քաղաքական զսպվածության հետևանքների գնահատում՝ սոցիալական պիտակավորումից մինչև քաղաքացիական անտարբերություն և ինքնագրաքննություն։ Կիրառվել են սոցիոլոգիական և իրավական վերլուծության մեթոդներ։ Տվյալների աղբյուրներն են՝ գիտական գրականությունը, օրենսդրական փաստաթղթերը, սոցիոլոգիական հարցումները և մեդիա վերլուծությունները։ Հետազոտության հիմնական եզրահանգումն այն է, որ քաղաքական զսպվածությունը Հայաստանում բազմաշերտ երևույթ է, որի հաղթահարումը պահանջում է համակարգային մոտեցում՝ համադրելով իրավական բարեփոխումները, կրթական ծրագրերը և հանրային դիսկուրսի բազմազանությունը։ Միևնույն ժամանակ, անհրաժեշտ է հավասարակշռել խոսքի ազատության և հանրային պատասխանատվության պահանջները՝ խուսափելով ինչպես ինքնագրաքննության, այնպես էլ անսահմանափակ արտահայտման ծայրահեղություններից։ The aim of the article is to analyze the phenomenon of political restraint in the Republic of Armenia by examining its legal, social, and cultural foundations and manifestations across various public platforms. To achieve this aim, the following objectives have been established: studying the historical, legal, and social foundations of political restraint; analyzing its expressions at the levels of state governance, public service, media, and public discourse; revealing the role of civil society, media literacy, and education in overcoming political restraint; and assessing the consequences of political restraint—from social labeling to civic indifference and self-censorship. Sociological and legal analysis methods were applied. The data sources include scholarly literature, legislative documents, sociological surveys, and media analyses. The main conclusion of the research is that political restraint in Armenia is a multi-layered phenomenon, whose overcoming requires a systemic approach, combining legal reforms, educational programs, and the diversity of public discourse. At the same time, it is essential to strike a balance between the protection of freedom of expression and the safeguarding of public responsibility, thereby avoiding both excessive self-censorship and the risks associated with unrestricted expression. Цель статьи — проанализировать феномен политической сдержанности в Республике Армения, рассматривая его правовые, социальные и культурные основания и проявления на различных общественных платформах. Для достижения цели поставлены следующие задачи: исследование исторических, правовых и социальных основ политической сдержанности; анализ проявлений политической сдержанности на уровне государственного управления, публичной службы, медиа и общественного дискурса; выявление роли гражданского общества, медиаграмотности и образования в преодолении политической сдержанности; оценка последствий политической сдержанности от социального навешивания ярлыков до гражданского равнодушия и самоцензуры. Использованы методы социологического и правового анализа. Источниками данных служили научная литература, законодательные акты, социологические опросы и медиа-анализы. Основной вывод исследования заключается в том, что политическая сдержанность в Армении представляет собой многослойное явление, преодоление которого требует системного подхода, сочетающего правовые реформы, образовательные программы и разнообразие общественного дискурса. Одновременно важно балансировать требования свободы слова и общественной ответственности, избегая как чрезмерной самоцензуры, так и крайней неограниченности высказываний.
Keywords: Լրագրություն