Վերաբաշխիչ քաղաքականության և արդյունավետ կառավարման հարաբերակցման առանձնահատկությունների հայաստանյան համատեքստը - Ասրյան, Նարինե («Արցախ» հրատ.)
Սույն հոդվածը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում վերաբաշխիչ քաղաքականության և արդյունավետ կառավարման փոխազդեցության համակողմանի վերլուծությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել վերաբաշխիչ քաղաքականության հիմնական ուղղությունները և դրանց կիրառելիությունը երկրի սոցիալ-տնտեսական իրականության պայմաններում, ինչպես նաև վերհանել դրանց փոխկապակցվածությունը արդյունավետ կառավարման հայեցակարգային և էմպիրիկ հիմքերի հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դրվել են այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսիք են հետխորհրդային անցումային շրջանում Հայաստանի Հանրապետությունում ձևավորված վերաբաշխման մեխանիզմների արդյունավետության գնահատումը, ինչպես նաև դրանց ազդեցության վերլուծությունը՝ կայուն տնտեսական աճի ապահովման, սոցիալական արդարության բարձրացման և եկամուտների անհավասարության նվազեցման տեսանկյունից։ Հետազոտության ընթացքում կիրառվել են թե՛ հայեցակարգային, թե՛ էմպիրիկ մեթոդներ՝ ներառյալ սոցիալ-տնտեսական ցուցանիշների վերլուծություն, պետական կառավարման գործառույթների գնահատում, ինչպես նաև վերաբաշխիչ քաղաքականության իրականացման փորձի համեմատական ուսումնասիրություն։ Էմպիրիկ վերլուծության արդյունքում բացահայտվել են վերաբաշխիչ քաղաքականության արդյունավետության հիմնական սահմանափակումները, այդ թվում՝ հարկաբյուջետային համակարգի կառուցվածքային թերությունները, սոցիալական պաշտպանության մեխանիզմների անկատարությունը և կառավարման ինստիտուցիոնալ կարողությունների սահմանափակումները։ Հետազոտության արդյունքների հիման վրա արվել են գործնական առաջարկություններ, մասնավորապես՝ առաջարկվել է համալիր ռազմավարական մոտեցում, որը ներառում է հարկային համակարգի խորքային բարեփոխումներ, սոցիալական ծրագրերի թիրախավորման մեխանիզմների բարելավում և կատարելագործում, կոռուպցիայի դեմ պայքարի միջոցների ուժեղացում, ինչպես նաև թափանցիկության և հաշվետվողականության ապահովման ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների ներդրում։ Ստացված եզրակացությունները կարող են օգտակար լինել և ունենալ կիրառական արժեք քաղաքականություն մշակողների, տնտեսագետների, սոցիալական քաղաքականության և հանրային կառավարման ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով Հայաստանի Հանրապետությունում սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության առավել արդյունավետ նախագծմանն ու իրականացմանը։ This article is dedicated to a comprehensive analysis of the interaction between redistributive policy and effective governance in the Republic of Armenia. The main objective of the study is to examine the key directions of redistributive policy and their applicability within the country’s socio-economic context, as well as to identify the interconnections between these policies and the conceptual and empirical foundations of good governance. The study addressed several tasks, including the evaluation of the effectiveness of redistribution mechanisms established in the Republic of Armenia during the post-Soviet transitional period, as well as an analysis of their impact on ensuring sustainable economic growth, promoting social justice, and reducing income inequality. Both conceptual and empirical methods were employed in the research, including the analysis of socio-economic indicators, assessment of public administration functions, and a comparative study of the practical implementation of redistributive policy. Empirical analysis has revealed the main limitations to the effectiveness of redistributive policy, including structural shortcomings of the tax and budget system, imperfections in social protection mechanisms, and constraints related to institutional governance capacities. Based on the research findings, practical recommendations have been developed, notably a comprehensive strategic approach that includes deep reforms of the tax system, improvement and refinement of targeting mechanisms for social programs, strengthening anti-corruption measures, and the implementation of institutional mechanisms to ensure transparency and accountability. The findings may be useful and have practical significance for policymakers, economists, social policy specialists, and public administration professionals, contributing to the more effective design and implementation of socio-economic policy in the Republic of Armenia. Данная статья посвящена комплексному анализу взаимодействия между перераспределительной политикой и эффективным управлением в Республике Армения. Основной целью исследования является изучение основных направлений перераспределительной политики и их применимости в условиях социально-экономической реальности страны, а также выявление взаимосвязи между ними и концептуальными и эмпирическими основами эффективного управления. В рамках исследования были поставлены задачи, включая оценку эффективности механизмов перераспределения, сформированных в Республике Армения в постсоветский переходный период, а также анализ их влияния на обеспечение устойчивого экономического роста, повышение социальной справедливости и снижение неравенства доходов. В ходе исследования применялись как концептуальные, так и эмпирические методы, включая анализ социально-экономических показателей, оценку функций государственного управления, а также сравнительное исследование практики реализации перераспределительной политики. В результате эмпирического анализа выявлены основные ограничения эффективности перераспределительной политики, включая структурные недостатки налогово-бюджетной системы, несовершенство механизмов социальной защиты и ограничения институциональных возможностей управления. На основе результатов исследования разработаны практические рекомендации, в частности, предложен комплексный стратегический подход, включающий глубокие реформы налоговой системы, улучшение и совершенствование механизмов таргетирования социальных программ, усиление мер по борьбе с коррупцией, а также внедрение институциональных механизмов обеспечения прозрачности и подотчетности. Полученные выводы могут быть полезны и иметь прикладное значение для политиков, экономистов, специалистов в области социальной политики и государственного управления, способствуя более эффективному проектированию и реализации социально-экономической политики в Республике Армения.
Keywords: Քաղաքագիտություն