Գիտական և գիտատեխնիկական գործունեության կառավարման համակարգի բարեփոխման գերակայությունները - Սուվարյան, Յու. Մ. (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ)
Գիտության առաքելության ամբողջական իրագործման նպատակով տրամաբանական է ՀՀ հանրային կառավարման համակարգում կազմակերպել գիտության և տեխնոլոգիաների նախարարություն (կամ պետական կոմիտե), որի առանցքային գործառույթներից է գիտահետազոտական գործունեության, տեխնոլոգիական զարգացման ու նորաստեղծության համակարգումը։ Գիտության, տնտեսության և արտաքին անվտանգության ռազմավարությունների համակցված իրագործման համար անհրաժեշտ է գիտական կազմակերպությունների գործունեությունը կանոնակարգել պետական պատվերով։ Ըստ այդմ՝ հիմնարար և կիրառական հետազոտությունների ֆինանսավոր ման ծավալի շուրջ 2/3-ը նպատակահարմար է հատկացնել գիտության պետական պատվերի կատարմանը, 1/3-ը՝ դրամաշնորհային ծրագրերի իրագործմանը։ Էական է խրախուսական միջոցներ գործադրել՝ գործարար կառույցներին գիտատեխնիկական գործունեության մեջ ներգրավելու և ավելացնելու գիտության ֆինանսավորման ու նորաստեղծության հնարավորությունները։ Գիտական ստորաբաժանումների և գիտաշխատողների գործունեությունը կարող է գնահատվել պետական պատվերի կատարման, գիտական արդյունքների և միջազգային ու հայրենական գիտական հանդեսներում հրապարակումների չափանիշներով։ Հայրենի երկրի գիտատեխնոլոգիական շահերը չի կարելի ստորադասել միջազգային հրապարակումներին։ Արդեն ավելի քան երկու դար է, որ սոցիալ-տնտեսական և անգամ աշխարհաքաղաքական խնդիրները լուծվում են գիտատեխնիկական գործունեության ստեղծած կարողություններով, ուստի անհրաժեշտ է բովանդակային առումով բարեփոխել ակադեմիական գիտությունը և դարձնել հայկական պետականության ամրապնդման և զարգացման կարևոր դերակատար հանրային կառավարման համակարգում։ Հաշվի առնելով, որ գիտությունն ու կրթությունն ունեն ներհատուկ և յուրօրինակ խնդիրներ, ապա նպատակահարմար է դրանց գործունեությունը կարգավորել առանձին օրենսդրական ակտերով։ Для полноценной реализации миссии науки логично организовать в системе государственного управления Республики Армения Министерство науки и технологий (или государственный комитет), одной из основных функций которого явится координация научно-исследовательской деятельности, технологического развития и инноваций. Для комплексной реализации стратегий развития науки, экономики и внешней безопасности необходимо регулирование деятельности научных организаций государственным заказом. Соответственно, целесообразно около 2/3 финансирования фундаментальных и прикладных исследований направить на выполнение государственного заказа по науке, а 1/3 — на реализацию грантовых программ. Необходимо внедрять стимулы для вовлечения субъектов предпринимательства в научно-техническую деятельность, расширять возможности финансирования науки и инноваций. Деятельность научных подразделений и научных сотрудников может оцениваться по критериям выполнения государственных заказов, научных результатов, публикаций в международных и отечественных научных журналах. Научно-технологические интересы родной страны невозможно подчинять международным публикациям. На протяжении более двух столетий социально-экономические и даже геополитические проблемы решались за счет возможностей, созданных научно-технической деятельностью, поэтому необходимо реформировать академическую науку в содержательном плане и сделать ее важным исполнителем в укреплении и развитии армянской государственности в системе общественного управления. Учитывая, что наука и образование имеют присущие им уникальные проблемы, целесообразно регламентировать их деятельность отдельными законодательными актами. For the purpose of full implementation of the mission of science, it is logical to organize a Ministry of Science and Technology (or a State Committee) in the public administration system of the Republic of Armenia, one of the key functions of which is the coordination of scientific research activities, technological development and innovation. For the combined implementation of science, economy and external security strategies, it is necessary to regulate the activities of scientific organizations by state order. Accordingly, it is advisable to allocate about 2/3 of the volume of financing for fundamental and applied research to the implementation of the state order for science, 1/3 to the implementation of grant programs. It is essential to implement incentive measures to involve business structures in scientific and technical activities and increase the opportunities for financing science and innovation. The activities of scientific departments and researchers can be assessed by the criteria of state order fulfillment, scientific results, and publications in international and domestic scientific journals. The scientific and technological interests of the homeland cannot be subordinated to international publications. For more than two centuries, socio-economic and even geopolitical problems have been solved by the capabilities created by scientific and technical activities, therefore it is necessary to reform academic science in terms of content and make it an important player in the strengthening and development of Armenian statehood in the public administration system. Considering that science and education have inherent and unique problems, it is expedient to regulate their activities with separate legislative acts.
Keywords: Տնտեսագիտություն