Հայաստանյան մամուլի բովանդակային շեշտադրումները և դերը հանրության արժեքային-գաղափարական դաշտի ձևավորման մեջ՝ Ղարաբաղյան շարժման համատեքստում (1988-1991թթ.) - Մկրտիչյան, Աննա («ԱՐՑԱԽ» հրատ.)
Հոդվածի նպատակն է ներկայացնել խորհրդային վերջին տարիներին հայաստանյան մամուլի հրապարակումների բովանդակային առաջնահեր-թությունները, լրագրողական աշխատանքի առանձնահատկությունները, մամուլի դերն ընթերցողներին համախմբելու, գաղափարական դաշտ ձևավորելու գործում՝ Ղարաբաղյան շարժման օրինակով։ Ղարաբաղյան հիմնահարցի ներկայիս իրողությունն ու ստեղծված իրավիճակը ստիպում են ուսումնասիրել խնդրի ակունքները՝ հետազոտության նյութ դարձնելով այդ շրջանի մամուլը, քանզի համազգային հիմնահարցերը բարձրաձայնվում էին ոչ միայն հրապարակներում և դահլիճներում, այլև՝ ժամանակի մամուլում: Չնայած խորհրդային տարիներին հայաստանյան մամուլը հնարավորություն չուներ լիարժեք և օբյեկտիվորեն ներկայացնելու իրականությունը՝ գործող գրաքննությամբ պայմանավորված: Նպատակին հասնելու համար մեր առջև դրել ենք հետևյալ խնդիրները. մամուլի հրապարակումների հիման վրա ուսումնասիրել և նորովի մեկնաբանել Ղարաբաղյան շարժման, համազգային գոյամարտի և ԼՂՀ ստեղծման նախադրյալները, լուսաբանման առանձնահատկությունները, նաև՝ անկախ մամուլի ծնունդը: Մի շարք հրապարակումներ, ըստ էության, առաջին անգամ են գիտական շրջանառության մեջ դրվում։ Աշխատանքը շարադրվել է վերլուծության, պատմաքննական և պատմահամեմատական մեթոդների, նաև լրագրագիտական վերլուծության սկզբունքների կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմնական եզրահանգումն այն է, որ Ղարաբաղյան շարժումը, Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի անկախության հռչակումը, Խորհրդային Միության փլուզումը, պարտադրված պատերազմը բարենպաստ պայմաններ չէին հայաստանյան լրատվադաշտի համար: Չնայած ստեղծված իրավիճակին՝ մամուլը, փորձելով հաղթահարել մասնագիտական բազմաթիվ մարտահրավերներ, ուղղված էր Ղարաբաղյան շարժմանը և կարևոր դերակատարում ուներ հանրությանը համախմբելու, արժեքային դաշտ ձևավորելու գործում։ The purpose of the article is to present the content priorities of Armenian press publications during the final years of the Soviet era, the specific characteristics of journalistic work and the role of the press in uniting readers and shaping the ideological sphere in the framework of the Karabakh Movement. The current situation of Karabakh make it more imperative to examine the origins of the problem and to study the Armenian press of that period as national issues were voiced not only on the squares and halls but also in the press. During the Soviet years, the Armenian press was unable to fully and objectively present the reality due to strict censorship. To achieve the research objective, we have set forth the following tasks: to examine and reinterpret, based on press publications, the Karabakh Movement, the national struggle for survival and the preconditions for the establishment of the Nagorno-Karabakh Republic (NKR), coverage features as well as the emergence of an independent press. Several publications are being incorporated into scientific discourse for the first time. The research is conducted using analytical, historical-critical, and historical-comparative methods, alongside the principles of journalistic analysis. The main conclusion is that the Karabakh Movement, the declarations of independence by Armenia and Nagorno-Karabakh, the collapse of the Soviet Union and the war did not create favorable conditions for the Armenian media. Nevertheless, despite the prevailing challenges, the Armenian press – seeking to overcome multiple professional obstacles – remained focused on the Karabakh movement and played a crucial role in uniting the public and shaping the value-based sphere. Цель статьи – представить содержательные приоритеты публикаций армянской прессы в последние годы существования Советского Союза, особенности журналистской деятельности, роль прессы в объединении читателей и формировании идеологического поля на примере Карабахского движения. Современное состояние проблемы и сложившаяся ситутация вынуждают тщательно изучать её истоки и исследовать публикации, поскольку общенациональные вопросы поднимались не только на площадях, но и на страницах прессы. В советские годы армянская пресса не имела возможности полноценно и объективно представлять реальность из-за действовавшей цензуры. Для достижения цели мы поставили перед собой следующие задачи: на основе публикаций изучить и переосмыслить Карабахское движение, национально-освободительную борьбу и предпосылки создания Нагорно-Карабахской Республики (НКР), особенности освещения, а также зарождение независимой прессы. Ряд публикаций вводится в научный оборот впервые. Исследование основано на использовании аналитического, историко-критического и историко-сравнительного методов, также принципов журналистского анализа. Основной вывод заключается в том, что Карабахское движение, провозглашение независимости Армении и Нагорного Карабаха, распад Советского Союза и навязанная война не способствовали созданию благоприятных условий для армянского медиапространства. Несмотря на сложившуюся ситуацию, пресса, преодолевая многочисленные профессиональные вызовы, оставалась сосредоточенной на Карабахском движении и играла важную роль в консолидации общества и формировании ценностного поля.
Keywords: Լրագրություն