Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության քրեաիրավական ապահովման միջազգային և այլ պետությունների փորձը - Բարսեղյան, Գևորգ («ԱՐՑԱԽ» հրատ.)
Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության քրեաիրավական ապահովման հիմնավորվածության և համապատասխան նորմերի իրավական մոդելավորման տեսանկյունից մեթոդոլոգիական օժանդակություն ունի միազգային և այլ պետությունների փորձի ուսումնասիրումը։ Սույն հոդվածի նպատակը միջազգային/վերպետական իրավական ակտերում և այլ պետությունների քրեական օրենսդրություններում տեղ գտած, օպերատիվ-հետախուզական գործունեության քրեաիրավական ապահովմանն ուղղված վերաբերելի կարգավորումների հետազոտումն է։ Այս համատեքստում մենք նպատակադիր ենք համարել հետազոտման առարկա դարձնել օպերատիվ-հետախուզական գործունեությունն ապահովող լիազորող նորմերի իրավաստեղծ ու իրավակիրառ գործունեության փորձի ուսումնասիրումը և օպերատիվ-հետախուզական գործունեության ընթացքում քրեաիրավական պաշտպանության ներքո գտնվող օբյեկտների դեմ ոտնձգող հանրորեն վտանգավոր արարքների քրեականացման ուղղությունները։ Դրված նպատակին հասնելու համար ձևակերպվել են հետևյալ հիմնական խնդիրները. • օպերատիվ-հետախուզական գործունեության քրեաիրավական ապահովմանն ուղղված միջազգային/վերպետական իրավական ակտերի ուսումնասիրում, • ԱՄՆ՝ օպերատիվ-հետախուզական գործունեության քրեաիրավական ապահովմանն ուղղված իրավական կարգավորումների ուսումնասիրում, • մայրցամաքային իրավական համակարգի պետությունների՝ օպերատիվ-հետախուզական գործունեության քրեաիրավական ապահովմանն ուղղված իրավական կարգավորումների ուսումնասիրում, • իրականացված հետազոտության արդյունքներով անհրաժեշտ եզրակացությունների իրականացում։ Հետազոտության առարկան դիտարկվել է գիտական ճանաչողության այնպիսի ընդհանուր (համագիտական) և հատուկ մեթոդների կիրառմամբ, ինչպիսիք են դոգմատիկ, իրավահամեմատական, տրամաբանական վերլուծության և իրավական մոդելավորման մեթոդները։ Իրականացված հետազոտության արդյունքում կատարվել են մի շարք եզրակացություններ, որոնք հնարավորություն են ընձեռում պատկերացում կազմելու օպերատիվ-հետախուզական գործունեության քրեաիրավական կարգավորման առկա ընդհանուր վիճակի վերաբերյալ, ինչպես նաև թույլ են տալիս ըմբռնել դրա զարգացման միտումները՝ այդպիսով ուրվագծելով նաև ներպետական օրեսդրության կարգավորումների արդիականացման և իրավական մոդելավորման հեռանկարը։ From the perspective of the justification of criminal-legal provision of operational-search activities and the legal modeling of relevant norms, the study of the international experience provides methodological support. The purpose of this article is to examine the relevant regulations found in international/supranational legal acts and the criminal legislation of other countries, aimed at criminal-legal provision of operational-search activities. In this context, we have considered it purposeful to make the subject of research the experience of law-making and law-enforcement activities of authorizing norms providing operational-search activities and the directions of criminalization of publicly dangerous acts that encroach on objects under criminal-legal protection during operational-search activities. To achieve the stated objective, the following main tasks have been formulated: • Study of international/supranational legal acts, aimed at criminal-legal provision of operational-search activities. • Study of legal regulations of the USA, aimed at criminal-legal provision of operational-search activities, • Study of legal regulations of the states with a continental legal system, aimed at criminal-legal provision of operational-search activities. • Implementation of necessary conclusions based on the results of the conducted research. The subject of the research has been examined using general (universal) and specific scientific methods, such as dogmatic, comparative legal, logical analysis, and legal modeling methods. As a result of the conducted research, a number of conclusions have been made, which provide an understanding of the current general state of the criminal-legal regulation of operational-search activities, as well as allow for the comprehension of its development tendencies, thereby outlining the prospects for the modernization of domestic legislative regulations and legal modeling. С точки зрения обоснованности уголовно-правового обеспечения оперативно-розыскной деятельности и правового моделирования соответствующих норм методологическую помощь способно оказать изучение международного и зарубежного опыта. Целью настоящей статьи является исследование соответствующих норм международных/наднациональных правовых актов и уголовного законодательства других стран, направленных на уголовно-правовое обеспечение оперативно-розыскной деятельности. В этой связи мы посчитали целесообразным сделать предметом исследования опыт правотворческой и правоприменительной деятельности по закреплению норм, обеспечивающих оперативно-розыскную деятельность, а также направления криминализации общественно опасных деяний, посягающих на объекты уголовно-правовой охраны при осуществлении оперативно-розыскной деятельности. Для достижения поставленной цели были сформулированы следующие основные задачи: • Исследование международных/наднациональных правовых актов, направленных на уголовно-правовое обеспечение оперативно-розыскной деятельности, • исследование правовых норм США, направленных на уголовно-правовое обеспечение оперативно-розыскной деятельности, • исследование правовых норм государств континентальной правовой системы, направленных на уголовно-правовое обеспечение оперативно-розыскной деятельности, • выполнение необходимых выводов по результатам проведённого исследования. Предмет исследования изучался с применением общих (универсальных) и специальных научных методов, таких как догматический, сравнительно-правовой, логический и правового моделирования. В результате проведённого исследования был сделан ряд выводов, которые дают представление о текущем общем состоянии уголовно-правового регулирования оперативно-розыскной деятельности, а также позволяют понять тенденции их развития, тем самым очерчивая перспективы модернизации внутреннего законодательного регулирования и правового моделирования.
Keywords: Իրավագիտություն