Comparative Study on Consequences and Degree of Conviction of the Armenian Genocide in the Ottoman Empire and the Yezidi Genocide in Iraq - Marukyan, Armen (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
Studying the consequences of various examples of genocide is important not only in terms of identifying the degree of their severity for the victim groups, but also in terms of clarifying the attitude of the international community towards these crimes at the time they were committed. It is important to understand what the position of the great powers was towards these crimes, whether it was expressed through simple condemnation, or certain measures were taken to stop the mass extermination of representatives of ethnic, racial, religious and national groups. From this point of view, in the context of comparing the consequences of the Armenian Genocide in the Ottoman Empire and the Yezidi Genocide in the region Sinjar of Iraq, the object of the given study is the reaction and degree of intervention of the international community, and influential actors in world politics, with the aim of stopping the further extermination of representatives of the victim groups of these crimes. To achieve the stated goals and objectives, the study combines historicalcomparative and analytical methods, uses a wide range of primary and secondary sources, as well as interdisciplinary research by specialists. Ամփոփելով երկու հանցագործությունների դադարեցման նպատակով միջազգային միջամտության արդյունավետության, այդ հանցագործությունների հետևանքների և դատապարտման աստիճանի գնահատման հա-մեմատական վերլուծությունը, կարող ենք արձանագրել, որ բազմաթիվ ընդհանրությունների հետ մեկտեղ առանձնանում են հետևյալ էական տարբերությունները. 1. Օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ պատճառներով պայմանավորված Իրաքի Սինջար շրջանում եզդիների նկատմամբ «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորման կողմից կատարվող հանցագործությունները դադարեցնելու նպատակով միջազգային հանրության միջամտությունն ավելի նպատակային և արդյունավետ էր, քան թուրքական իշխանությունների կողմից Օսմանյան կայսրությունում իրագործված Հայոց ցեղասպանության իրականացման ընթացքում։ 2. Ցեղասպանությունից հետո հայերը զրկվեցին իրենց հայրենիք՝ Արեւմտյան Հայաստան վերադառնալու իրավունքից, իսկ եզդի բնակչության մի մասը ահաբեկիչների հեռանալուց հետո հնարավորություն ունեցավ վերադառնալ հայրենի բնակավայրեր: Բացի այդ, ցեղասպանությունից հետո հայ ժողովուրդն անհամեմատ ավելի մեծ ժողովրդագրական կորուստներ կրեց և ավելի ծանր հետևանքների առաջ կանգնեց, քան ահաբեկչական խմբավորման հանցագործություններից տուժած եզդի ժողովուրդը։ 3. Հայոց ցեղասպանության փաստը ճանաչվել և արձանագրվել է թուրքական ռազմական դատարանների կողմից, մինչդեռ Սինջարի եզդիների նկատմամբ կատարված հանցագործությունները դեռևս վերջնական իրավական գնահատական չեն ստացել։ Եզդիների դեմ կատարված հան-ցագործությունների իրավական որակումը բարդանում է նրանով, որ դրանք իրականացվել են ոչ թե պետական իշխանությունների, այլ ահաբեկչական խմբավորման կողմից։ 4. Ի տարբերություն ահաբեկիչների հանցագործություններին մասնակցած մահմեդական արաբների դեմ եզդիական խմբերի վրեժխնդրության դեպքերի, «Նեմեսիս» գործողության շրջանակներում ոչ թե հայերի ցեղասպանությանը մասնակցած սովորական թուրքեր կամ մահմեդականներ էին պատժվում, այլ այդ հանցագործության գլխավոր կազմակերպիչները, որոնց թուրքական ռազմական ատյանները հեռակա կարգով դատապարտել էին մահվան:
Keywords: History