Մարդկային ճակատագրերը Գրիգոր Խանջյանի լինոփորագրություններում - Վարդանյան, Հռիփսիմե (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
Հոդվածը ներկայացնում է XX դարի տաղանդավոր արվեստագետ, յուրօրինակ մտածողությամբ, գծանկարչական հմուտ վարպետությամբ օժտված Գրիգոր Խանջյանի որոշ լինոփորագրություններ։ Մայր Աթոռում պահվող «Կոմիտաս» լինոփորագրությունը ներկայացնում է ինքնամփոփ, ներքին լարվածությամբ օժտված երգահանին։ Նրա դրամատիկական կերպարը կրում է դեպքերի ողբերգության ողջ իմաստավորումը` վեր հանելով ազգային ու համա-մարդկային գաղափարների միասնականությունը: Հաջորդ լինոփորագրությունները երեք դրվագ են, ինչպես նշել է արվեստագետը, «իմ ժողովրդի կյանքի պատմությունից»` «1915 թիվ», «1920 թիվ» և «1970 թիվ»: «Հայաստան» գրաֆիկական եռանկարում վեր են հանված անհատի և ժողովրդի ճակատագրերը: Երեք ստեղծագործություններում էլ հեղինակը շեշտել, ընդգծել է ոչ միայն հերոսների դեմքերը, դիմախաղը, այլև, ինչը ոչ պակաս կարևոր է, նրանց ձեռքերը` վերջին մոտեցման մենք հանդիպում ենք նաև Աբովյանի «Վերք Հայաստանի» վեպի Խանջյանի նկարազարդումներում: В статье представлены некоторые линогравюры мастера изобразительного искусства XX века, яркого, незаурядного художника, живописца Григора Ханджяна. На линогравюре «Комитас», хранящейся в Первопрестольном Святом Эчмиадзине, представлен внутренне напряженный, замкнутый в себе образ гениального композитора. Его драматичный облик затаил в себе всю глубину пережитой трагедии, напоминая о нераздельности национальных и общечеловеческих идей. В графическом триптихе «Армения» выведены, как отметил художник, три эпизода истории армянского народа: «1915 год», «1920 год» и «1970 год». Благодаря композиционному решению, на первый план выдвинута философская задумка автора. Во всех трех графических листах акцентированы не только чрезвычайно выразительные лица героев. Немало психологизма вложено и в изображение «говорящих» рук. Кстати, аналогичный прием мы наблюдаем и в иллюстрациях художника к «Ранам Армении» Хачатура Абовяна. The article presents some linocuts by the renowned Armenian artist of the XX century with a unique mindset and superb graphic skills, the painter Grigor Khanjyan. The linocut “Komitas”, stored in `12345the Ejmiatzin Cathedral, represents the inwardly strained, withdrawn image of the genius composer, whose facial expression reveals all the bitterness of the tragedy he had gone through. The work reminds the viewer of the inseparability of national and universal ideas. In the graphical triptych “Armenia”, as the artist noted, three episodes of Armenian history are depicted: “The Year 1915”, “The Year 1920” and “The Year 1970”. Due to the aptly found compositional solution, the philosophical idea of the work is fully actualized. In all three linocuts, emphasized are not only the extremely expressive faces of the heroes. The “speaking” hands are endowed with no less psychological insight. Khanjyan applied a similar approach in his illustrations to Khachatur Abovyan's novel “Wounds of Armenia”.
Keywords: Կերպարվեստագիտություն; Գրիգոր Խանջյան