Ստեփան Աղաջանյանի դոնիռոստովյան շրջանի մի քանի ստեղծագործությունների մասին - Աբրահամյան, Մարի (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
Հայ կերպարվեստի ռեալիստական դիմանկարչության ակնառու ներկայացուցիչ Ստեփան Աղաջանյանի (1863-1940) ստեղծագործությունում առանցքային նշանակություն ունի դոնիռոստովյան ժամանակաշրջանը (1904-1921): Այս շրջանի աշխատանքներում նորովի են դրսևորվում նկարչի գեղանկարչական կարողությունները, դիմանկարներն առանձնանում են մուգ գունային հագեցած զուգակցումներով, լույսի և ստվերի գրագետ մոդելավորմամբ, ինչը ցայտուն արտահայտված է, հատկապես, «Քրիստափոր Հուսիկյանցի դիմանկարը» (1908, ՀԱՊ), «Կնոջ դիմանկար» (1914-1916, ՀԱՊ), «Մարիետա Շահինյանի դիմանկարը» (1916, 1919, ՀԱՊ) աշխատանքներում: Հոգեթափանց դիմանկարչին հաջողվել է վարպետորեն վերարտադրել բնորդների հոգեբանական նկարագիրը, ստեղծել իրապաշտական երփնագրության լավագույն օրինակներ: В развитии творчества Степана Агаджаняна (1863-1940), выдающегося представителя армянской реалистической портретной живописи, ключевую роль сыграли годы, проведенные им в Ростове-на-Дону (1904-1921). В произведениях этого периода по-новому проявились его художественные способности: портреты отличаются богатым сочетанием темных тонов, грамотной моделировкой света и тени. Новый подход художника наиболее ярко выражен в таких произведениях, как «Портрет Христафора Усикянца» (1908, Национальная галерея Армении), «Женский портрет» (1914-1916 гг., Национальная галерея Армении), «Портрет Мариэтты Шагинян» (1916, 1919, Национальная галерея Армении). Проницательному портретисту удалось мастерски передать психологический портрет моделей, создать лучшие образцы реалистической живописи. Stepan Aghadjanyan is an outstanding representative of Armenian realistic portraiture. The period of 1904-1921 that he spent in Rostov-on-Don was vital in the advancement of his art. During this period, the artist’s painting skills were showcased in a new way: the portraits are distinguished by a rich combination of dark tones, and masterful modeling of light and shadow. The artist’s new technique is evident in works like “Portrait of Christapor Usikyants” (1908, National Gallery of Armenia), “Portrait of a Woman” (1914-1916, National Gallery of Armenia), “Portrait of Marietta Shahinyan” (1916, 1919, National Gallery of Armenia). The psychology of the models was masterfully captured by the painter, resulting in the creation of masterpieces of realistic painting.
Keywords: Կերպարվեստագիտություն; Դիմանկարչություն; Ստեփան Աղաջանյան