Հայ-հունական հարաբերությունները և Զորավար Անդրանիկը (1912–1922 թթ.) - Ռամազյան, Սամվել (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
Զորավար Անդրանիկը (Անդրանիկ Օզանյան, 1865–1927 թթ.) բազմիցս շփումներ է ունեցել և համագործակցել Հունաստանի ու հույների հետ։ 1912–1913 թթ. 1-ին բալկանյան պատերազմի ժամանակ բուլղարական բանակի հայկական կամավորական վաշտի հետ Անդրանիկը մասնակցել է օսմանյան զորքերից Մակեդոնիայի և Թրակիայի հունական բնակավայրերի ազատագրությանն ու պաշտպանությանը՝ անհրաժեշտ աջակցություն ցուցաբերելով տեղի հույն բնակչությանը։ Տեղեկացված լինելով 2-րդ բալկանյան կամ միջդաշնակցային պատերազմի մոտալուտ մեկնարկի մասին՝ Հայկական վաշտն իր հրամանատարությամբ նախընտրել է կազմացրվել և որևէ մասնակցություն չունենալ հունական ու սերբական ճակատներում ծրագրված գործողություններին։ Ըստ այդմ՝ 1913 թ․ մայիսի 28-ից հետո թրակոմակեդոնական ռազմական գործողությունների թատերաբեմում որևէ հայկական կազմակերպված ուժի ներկայությունը բացառված էր։ Վերջերս տարածված թեզերը հունական բանակի դեմ ռազմական գործողություններին հայկական որևէ խմբի կամ անձամբ Անդրանիկի, իբր, մասնակցության մասին լիովին անհիմն են և ապակողմնորոշիչ։ На протяжении всей своей деятельности известный армянский полководец, генерал Андраник (Андраник Озанян, 1865–1927) поддерживал отношения с греческим народом и сотрудничал с Грецией. Во время 1-й Балканской войны 1912–1913 гг. Андраник, с Армянской добровольческой ротой болгарской армии, участвовал в освобождении и защите греческих поселений от османских войск в Македонии и Фракии и оказывал необходимую поддержку местному греческому населению. Будучи осведомленной о скором начале 2-й Балканской или Межсоюзнической войны, Армянская рота во главе со своим командованием предпочла быть расформированной и не участвовать в планируемых операциях на греческом и сербском фронтах. В соответствии с этим решением после 28-го мая 1913 г. присутствие каких-либо армянских организованных сил на Фрако-Македонском театре военных действий исключалось. Распространенные в последнее время тезисы об участии какой-либо армянской группы или самого Андраника в боевых действиях против греческой армии абсолютно беспочвенны. Famous commander, General Andranik (Andranik Ozanyan, 1865–1927), throughout all his activity, stayed in touch with the Greek people and cooperated with Greece. During the First Balkan War of 1912–1913 Andranik with the Armenian volunteer company of the Bulgarian Army participated in the liberation and defence of Greek settlements from Ottoman troops in Macedonia and Thrace and provided necessary support to the local Greek population. Having been notified of the imminent start of the Second Balkan or Inter- Allied War, the Armenian Company with its command chose to disband and not have any participation in the planned operations on the Hellenic and Serbian fronts. Accordingly, after May 28, 1913, the presence of any Armenian organized forces in the Thraco-Macedonian theatre of military operations was excluded. The recently widespread theses about the participation of any Armenian group or Andranik himself in the combat operations against the Hellenic Army are completely groundless.
Keywords: Պատմություն