Հավաքական գործակցության մոդելը անվտանգային արտաքին քաղաքականության ձևաչափում. տեսամեթոդական գնահատումներ - Շիրինյան, Մհեր («ԱՐՑԱԽ» հրատ.)
Հավաքական անվտանգությունը հիմնված է այն գաղափարի վրա, որ անվտանգությունը բխում է բոլոր պետությունների շահերից, և անվտանգության սպառնալիքները հաճախ պահանջում են համակարգված միջազգային արձագանք: Ուժերի հարաբերակցության տեսությունը ներկայումս ամենաճշգրիտ պատասխանն է այսօրինակ հարցերի. ի՞նչ պայմաններում են ստեղծվում դաշինքները. ի՞նչն է որոշում, թե ով ում հետ է դաշնակցում . Ինչպե՞ս է ձևավորվում դաշնակիցների միջև ծախսերի և օգուտների բաշխման համակարգը։ Սակայն ուժերի հարաբերակցության գնահատման տրամաբանությունը այս հարցերին միայն մասամբ է պատասխանում։ Արդի աշխարհաքաղաքական ու տարածաշրջանային զարգացումների համընդգրկուն գնահատումը ցույց է տալիս, որ անվտանգության ապահովման հավաքական (դաշինքային) մոդելն ամենատարածվածն է և ամենակիրառականը, որտեղ անդամ պետությունները միմյանց օգնություն են ցուցաբերում ավտոմատացված եղանակով, և այդ պարտավորությունն ամրագրված է տվյալ դաշինքի կանոնադրությունում։ Collective security is predicated on the notion that the security of one state is intrinsically linked to the security of all states, necessitating a coordinated international response to security threats. Currently, the theory of power ratios provides a compelling framework for understanding: under which conditions alliances are formed, the determinants of alliances, and the systems of cost and benefit distribution among allies. However, the logic of assessing the balance of power offers only a partial explanation of these dynamics. A comprehensive evaluation of contemporary geopolitical and regional developments indicates that the collective (alliance) model of security is the most prevalent and applicable, wherein member states are obligated to assist one another in an automated manner, as enshrined in the respective alliance charters. This work aims to analyze the evolving nature of collective security within the modern international system and assess its effectiveness in resolving interstate conflicts and regional instability. In the framework of the analysis the following objectives will be assessed; the capacity of traditional security concepts in a multipolar world to address current geopolitical challenges, as well as the risks and challenges confronting alliances, including the management of conflict escalation and divergent national interests. The study employs a historical-comparative method and utilizes both realist and idealist theoretical frameworks to examine the concept of collective security. Коллективная безопасность основана на представлении о том, что безопасность одного государства неразрывно связана с безопасностью всех государств, что требует скоординированного международного ответа на угрозы безопасности. В настоящее время теория соотношения сил обеспечивает убедительную основу для понимания того, при каких условиях формируются альянсы, детерминанты альянсов и системы распределения затрат и выгод между союзниками. Однако логика оценки баланса сил дает лишь частичное объяснение этой динамики. Комплексная оценка современных геополитических и региональных событий показывает, что коллективная (альянсовая) модель безопасности является наиболее распространенной и применимой и что государства-члены которой обязаны помогать друг другу автоматически, как это закреплено в соответствующих уставах альянсов.
Keywords: Քաղաքագիտություն; Միջազգային հարաբերություններ