Նեապոլի Գրիգոր Հայի վանկան համալիրը. Հիմնադրման պատմությունը և Գրիգոր Լուսավորչի վարքը ներկայացնող որմնանկարները - Դևրիկյան, Շողակաթ
Իտալիայի Նեապոլ քաղաքում վաղ միջնադարից առ այսօր գործում է Գրիգոր Լուսավորչի պատվին անվանակոչված վանական համալիր ։ Այնտեղ են պահվում Հայոց առաջին հայրապետի գանգը և որոշ մասունքներ, որոնք 8-րդ դարում մի խումբ միանձնուհիներ Կոստանդնուպոլսից տարել են Իտալիա ։ Մենաստանի արխիվում պահպանվել են փաստաթղթեր, որոնք ներկայացնում են վանքի ստեղծման, այնտեղ Լուսավորչի նշխարների ամփոփման և միաբանության գործունեության վերաբերյալ տեղեկություններ: 16-րդ դարում վերակառուցված մենաստանը նկարազարդվել է որմնանկարներով, որոնց մեծ մասը նվիրված է Ս. Գրիգորին և ներկայացնում է նրա վարքը: Հիմնականում բարոկկոյի ոճով արված այդ որմնանկարները Հայոց եկեղեցու միակ համաքրիստոնեական սրբին պատկերում են եվրոպական սրբերին բնորոշ վարքագրական մանրամասն պատկերաշարով ։ Այս եկեղեցին՝ Գրիգոր Լուսավորչին նվիրված արվեստի տարատեսակ գործերի առկայությամբ, գեղանկարչության մասշտաբի և հանդիսավորության տեսանկյունից եզակի օրինակ է հայ և համաշխարհային արվեստում։ In the city of Naples, Italy, a monastic complex named after St. Gregory the Illuminator has been active since the early Middle Ages. The skull and some relics of the first Patriarch of Armenia, brought to Italy in the 8th century by a group of nuns from Constantinople, are still kept there. The monastery’s archives have preserved numerous documents that provide intriguing details about its foundation, the Illuminator’s relics, and the activities of the congregation. Most of the frescoes in the monastic church, completely reconstructed in the 16th century, are dedicated to St. Gregory and depict all the key episodes of his life. These images, predominantly created in the Baroque style, portray the only pan-Christian saint of the Armenian Church with a detailed representation of hagiographic scenes characteristic of European saints. The church, with its diverse array of artworks dedicated to St. Gregory the Illuminator, stands as a unique example in both Armenian and global art in terms of the scale and grandeur of its painting. The article presents the history of the foundation of the monastery of St. Gregory the Armenian and its activities with an artistic analysis of the church frescoes. В городе Неаполь в Италии с раннего средневековья по сей день действует монастырский комплекс, названный в честь Святого Григория Просветителя. Здесь хранятся череп и некоторые из мощей первого армянского патриарха, которые в VIII веке были привезены в Италию группой монахинь из Константинополя. В архиве монастыря сохранилось множество документов, повествующих об истории создания обители, интересные подробности о переносе мощей Просветителя и о деятельности конгрегации. Большинство настенных фресок полностью реконструированного в XVI веке монастыря, посвящено св. Григорию и представляют все важные эпизоды жития святого. Данные фрески, выполненные в стиле барокко, изображают единственного общехристианского святого Армянской Церкви с подробным представлением сюжетов, характерных для житийной иконографии европейских святых. Данная церковь, посвященная св. Григорию, с разнообразными произведениями искусства, является уникальным примером с точки зрения масштабности и торжественности живописи как в армянском, так и в мировом искусстве.
Keywords: Արվեստագիտական հետազոտություններ