Установление и последующее распространение праздника Сретения Господня - Нанян, Бабкен (Մայր Աթոռոյ Սրբոյ Էջմիածնի)
Ուսումնասիրելով Տեառնընդառաջի աշխարհագրական տարածման ժամանակագրութիւնը եւ դրա տարբեր պատմական փուլերը՝ յօդուածագիրը յանգում մի քանի կարեւոր եզրակացութեան. ա) Երուսաղէմեան ծէսը, անկասկած, առանցքային դեր է ունեցել յիշեալ եկեղեցական տօնի ձեւաւորման պատմութեան մէջ՝ օրինակի եւ ներշնչանքի աղբիւր հանդիսանալով համայն քրիստոնեայ աշխարհի համար: բ) Ուղղափառ ծիսակարգային աւանդոյթում արմատացած է այն կարծիքը, թէ Տէառնընդառաջն սկսել են նշել նաեւ այլ եկեղեցիներում լոկ այն բանից յետոյ, երբ Տեառնընդառաջը Զ. դարի ընթացքին Բիւզանդիայում ազգային տօնի կարգավիճակ ստացաւ ։ Յօդուածում ցոյց է տրուծ, որ այս տեսակէտը չի վերաբերում առնուազն Հայ եւ Վրաց Եկեղեցիներին: գ) Աւելին՝ մատնանշւում է, որ Երուսաղէմեան Կանոնի վաղ թարգմանութեան շնորհիւ Տէառնընդառաջի տօնը հայկական օրացոյցում ընդգրկուել է դեռեւս Ե. դարի առաջին կէսին եւ տօնախմբուել է մէկ դար աւելի վաղ, քան պաշտօնապէս կհաստատուեր Բիւզանդիայում: Ըստ այսմ Հայ Եկեղեցին առաջինն էր Երուսաղէմից յետոյ, որ ընդգրկեց Տէառնընդառաջի տօնը իր պաշտամունքային արարողակարգում: Исследуя хронологию географического распространения праздника Сретения и различные исторические вехи, мы приходим к нескольким важным выводам: а) Иерусалимский обряд, вне всякого сомнения, занимал центральное место в истории развития данного церковного торжества, став образцом подражания и вдохновения для всего христианского мира. б) Закрепившееся в православной литургической традиции аксиоматическое утверждение о том, что после получения в Византии в 6 в. статуса национального праздника Сретение стало отмечаться и в других Церкви, по крайней мере, не относится к Армянской и Грузинской Церквам. в) Более того, как мы уже отметили, благодаря раннему переводу Иерусалимского Типикона праздник Сретения вошел в армянский календарь уже в первой половине 5 в. и отмечался за век до официального установления праздника в Византии. Таким образом, Армянская Церковь первой после Иерусалима начала отмечать праздник Сретения Господня в своей богослужебной практике. By examining the chronology of the geographical spread of the Feast of the Presentation of the Lord (Feast of the Meeting of the Lord or ) and its various historical stages, the author arrives at several important conclusions. a) The Jerusalem rite undoubtedly played a central role in the historical formation of this ecclesiastical feast, serving as a model and source of inspiration for the entire Christian world. b) In Orthodox liturgical tradition, the prevailing view is that the Feast of the Presentation of the Lord began to be observed in other Churches only after it was granted the status of a national holiday in Byzantium in the 6th century. However, the article demonstrates that this perspective does not apply, at least, to the Armenian and Georgian Churches. c) Furthermore, it is pointed out that, thanks to the early translation of the Jerusalem Typikon, the Feast of the Presentation of the Lord was incorporated into the Armenian calendar as early as the first half of the 5th century and was celebrated a century earlier than its official establishment in Byzantium. Thus, the Armenian Church was the first, after Jerusalem, to include the Feast of the Presentation of the Lord in its liturgical practice.
Keywords: Историко-филологические исследования; Церковные праздники