Կրակի խորհրդապատկերը Վահագն Դավթյանի պոեզիայում - Գրիգորյան, Էմմա
Սույն հոդվածում քննաբանվում է հայ բանաստեղծ, հրապարակախոս, թարգմանիչ և դրամատուրգ Վահագն Դավթյանի ստեղծագործության առանցքային խորհրդապատկերներից մեկը՝ կրակը։ Վահագն Դավթյանի կենսագրությունը բազմաթիվ թելերով կապված է իր սերնդի ու ժողովրդի պատմության հետ, որն էլ մեծ ազդեցություն է թողել նրա մարդկային խառնվածքի, գեղարվեստական մտածողության ձևավորման, ստեղծագործական ուղու վրա։ Հայրենիքի ճակատագրով մտահոգ բանաստեղծի պոեզիայի ակունքը կորուսյալ ծննդավայրի կարոտն է։ Վահագն Դավթյանի պոեզիայի պատկերային համակարգը ձևակերտվում է հողի և կրակի իմաստային զուգաձևումներով, որոնք հանդես են գալիս մի կողմից հող-հայրենիքի՝ սնուցող ուժի, պահող զորության, մյուս կողմից ոգեղեն ուժի՝ երազի ու կարոտի նշանակելիներով: Դավթյանի բանաստեղծական մտածողության ակունքում հայրենակարոտի կրակն է, որը պայմանավորել է նաև նրա պատկերազգացողության նկարագիրը: Վերջինս առանցքում ներայրման զգացողությունն է՝ մխալու և կայծկլտալու, բռնկվելու և մարմրելու, շիկանալու և անթեղվելու տարաբնույթ պատկերային լուծումներով: Կրակի խորհրդապատկերային լուծումները ձևակերտվում են կրակ-ազատություն, կրակ կյանք, կրակ-անմահություն, կրակ-լույս, կրակ-կին, կրակ-կիրք, կրակ-կարոտ զուգակցումներով: Образно-перцептивная система поэзии Ваагна Давтяна формируется смысловыми сочетаниями земли и огня, которые, с одной стороны, обозначают землю-родину, питающую силу, удерживающую силу, а с другой стороны, духовную силу, мечту и тоску. Давтян всю жизнь мечтал о пожаре, но, к сожалению, тлеющий огонь лежал в основе его образов как тоска и иллюзия. В поэзии Давтяна и земля, и огонь имеют тайну, указывающую на начало, истоки. Поэтический сериал «Анкез Морени» – яркое тому свидетельство. Символические решения огня формируются сочетаниями огонь-свобода, жизнь-огонь, огонь-бессмертие, огонь-свет, женщина-огонь, огонь-страсть, огонь-тоска. Символические знаки огня предстают в ряду то как мертвые далекие звезды, которые «плачут с ночи до рассвета», с брызгами мертвого меда как «тяжелый свет» и «растворившееся солнце», как цвет взрывающегося граната как полдень». Как красный крик радости», с изображением золотого луча ликующего солнца. Среди ликующих языков пламени, которые в данном случае символизируют сгоревшую в крови и огне родную природу, вдруг появляется, появляется и снова погружается в пламя некогда живой образ этой природы. Это «сине-зеленое» видение автор сравнивает с восходом солнца в заснеженных горах, который окропляет долину, обогащая символическую систему огня другим. Солнечным является даже родной дым, чей луч мать-аист ловит клювом, лошади родного отечества, рыжие, как пламя. А песня патриотизма, как святая литургия, освящает реликвию и остается как благовоние, разворачивает свою пламенную скорбь в обожженной и жаждущей пустыне. В изобразительных решениях Давтяна часто сочетаются символические символы четырех стихий натурфилософии, где Давидиан огонь с многозначными символическими решениями лежит в основе различных проявлений национального страдания. The imagery system of Vahagn Davtyan's poetry is shaped by the semantic pairings of land and fire, which on the one hand stand for land-homeland, nourishing power, holding power, and on the other hand for spiritual power, dream and longing. Davtyan dreamed of a fire all his life, but unfortunately the smoldering fire was at the core of his imagery as longing and illusion. In Davtyan's poetry, both earth and fire have a mystery that indicates the beginning, the origins. The poetic series "Ankez Moreni" is a vivid testimony of this. Symbolic solutions of fire are shaped by combinations of fire-freedom, life-fire, fire-immortality, fire-light, fire-woman, fire-passion, fire-longing. Symbolic signs of fire appear in the series as dead distant stars that "weep a tear in the night," with a splash of dead honey as "heavy light" and "dissolved sun," as the color of an exploding pomegranate as noon, "as a red cry of joy", with the image of a golden ray of the rejoicing sun. From among the cheering flames, which in this case symbolize the native nature burned in blood and fire, the once living image of that nature suddenly appears, appears and sinks into the flames again. The author compares that "blue and green" vision to the sunrise in the snowy mountains, which sprinkles down the valley, enriching the symbolic system of fire with another one. Even the native flock is sunny, whose feather the mother stork catches in its beak, the horses of the native world are red like flames. And the song of patriotism, as a holy liturgy, anoints the relic and remains like incense, unfolds its fiery lamentation in the burnt and thirsty desert. The symbolic symbols of the four elements of natural philosophy are often combined in Davtyan's pictorial solutions, where the Davidian fire with multi-meaning symbolic solutions is at the core of various manifestations of national suffering.
Keywords: Գրականագիտություն