Ֆրանց Վերֆելի «Մուսա լեռան 40 օրը» վեպի առաջին արձագանքները հայկական իրականության մեջ - Գրիգորյան, Խորեն
Ֆրանց Վերֆելի «Մուսա լեռան 40 օրը» վեպը լույս է տեսել 1933թ․ և ունեցել նաև արևմտահայերեն թարգմանությամբ մի քանի հրատարակություններ, վեպին անդրադարձել են ինչպես հայ, այնպես էլ օտար հեղինակները՝ փորձելով վեպի արժևորումը ներկայացնել, և՛ պատմական, և՛ գեղարվեստական տեսակյունից։ Վեպի ազդեցության ու արժևորման գործում կարևոր նշանակություն ունեն մի քանի աշխատանքներ, որոնք մեր հետազոտության դիտակետում են եղել։ Մանասէ Սեւակի, Կ. Պալճեանի (Վազգեն առաջին կաթողիկոս), Ավետիք Իսահակյանի, Ալեքսանդր Փաշայանի, Ասատուր Փաշայանի, Յաիր Աուրոնի` վեպին նվիրված հետազոտական աշխատանքները լույս են սփռում թե՛ վեպի դերակատարման, թե՛ ազդեցության ու արձագանքի վրա։ Роман Франца Верфеля «40 дней Муса-Дага» был опубликован в 1933 году и имел несколько публикаций в западноармянских переводах, к роману обращались как армянские, так и зарубежные авторы, пытаясь представить ценность романа как с исторической, так и с художественной точки зрения. Несколько произведений, попавших в точку наблюдения нашего исследования, имеют важное значение для воздействия и оценки романа. На роль, влияние и реакцию романа проливают посвященные роману исследования таких мыслителей того времени, как Манасе Севака, К. Палджяна (Вазген Католикос), Аветика Исаакяна, Александра Пашаяна, сатура Пашаяна, Яира Аурона. Эти толковании позволяют выдвинуть предположение, что роман стал еще более важным и популярным, поскольку был опубликован еврейским автором накануне геноцида евреев, а также что роман был современником Второй мировой войны и еврейский народ воспринял это как одиссею своей истории, страданий и борьбы. 1915-20 Все армяне проиграли в боях самообороны во время геноцида, но поражение армян Муса дага , является прошлое героической сопротивлении, которое питает идентичность его нынешних поколений, чему также способствует роман Франца Верфеля. Franz Werfel's novel "The 40 Days of Musa Dagh" was published in 1933 and had several publications in Western Armenian translations, both Armenian and foreign authors turned to the novel, trying to present the value of the novel from both a historical and artistic point of view. Several works that fell within the observation point of our study are of great importance for the impact and evaluation of the novel. The role, influence and reaction of the novel are shed light on the studies devoted to the novel by Manase Sevak, K. Paldzhyan (Vazgen Catholicos), Avetik Isahakyan, Alexander Pashayan, Asatur Pashayan, and Yair Auron. These interpretations suggest that the novel was made even more important and popular because it was published by a Jewish author on the eve of the Jewish genocide, and that the novel was contemporary with World War II and that the Jewish people perceived it as an odyssey of their history, suffering, and struggle. 1915-20 All Armenians lost in self-defense battles during the genocide, but the defeat of the Armenians of Musa Dagh is the past of heroic resistance that feeds the identity of its current generations, which is also promoted by Franz Werfel's novel.
Keywords: Գրականագիտություն