Պատկերանշանի գաղափարագեղագիտական գործառույթը Էդուարդ Հարենցի պոեզիայում - Զաքարյան, Հռիփսիմե
Որպես բանաստեղծության պատկերավորման կառուցվածքի բաղադրիչ տարր՝ խորհրդանիշը պատկերի հետ միասին դառնում են պատկերանշան, կազմում տեքստի նշանային ու խորհրդանշական համակարգը, ձևավորում գեղարվեստական համակարգի միասնականությունը: Բառի իմաստաբովանդակային գործառությունների վերափոխումը պատկերանշանի և դրա՝ որպես պատկերավորման միջոցի կիրառումը, հատուկ է Է. Հարենցի մի շարք բանաստեղծություններին: Պատկերանշանների միջոցով գեղարվեստական խոհը ծածկագրելու հիմնական առանձնահատկությունն այդօրինակ ծածկագրերի երկորակ հատուկ բնույթի մեջ է, որը կապված է միաժամանակ թե՛ գեղարվեստական իրավիճակին, թե՛պատկերանշանին, բառ-պատկերի ենթատեքստում պահված խոհական մթնոլորտին, ինչը հանգեցնում է նշյալ առանձնահատկությամբ բնորոշվող միջտեքստային փոխազդեցության արդյունքում ձևավորվող իմաստային բարդության և իմաստային, այսպես ասած, խառնորակության։ Ընդհանուր առմամբ դժվար է ճշգրտորեն որոշել ու սահմանել որևէ պատկերանշանի հայտնության ողջ նախադրյալներն ու նախահիմքերը, քանի որ դրանց մշակութաբանական առնչությունները միջնորդավորվում են ինչպես գրապատմական, այնպես էլ հեղինակային բազում իրադրություններով, որոնք ամբողջացնում են, վերացարկում ու ընդհանրացնում: Հետևապես, պատկերանշանի վերծանումը հարկ է դիտել դրանք իրենց մեջ կրող կոնկրետ բանաստեղծական համակառույցի ակունքներում, փիլիսոփայական Հոդվածի ուսումնասիրության օբյեկտը պատկերանշանն է և դրա գործառութային առանձնահատկությունը Է. Հարենցի պոեզիայում: Հոդվածի գիտական նորույթը պայմանավորված է օբյեկտի ընտրությամբ. սույն հոդվածն այս առումով, որպես տեսական-գրականագիտական ուսումնասիրություն, առաջին փորձն է: Հոդվածի տեսական արժեքն այն է, որ հետոզոտությունը թույլ է տալիս Է. Հարենցի բանաստեղծական տեքստերի օրինակով անդրադառնալ պատկերանշաններով օժտված պատկերատեքստ հասկացության տեսական հիմքերին, դիտարկել բանաստեղծական տեքստում դրանց կիրառության տեսական դրույթները, ինչպես նաև պատկերատեքստն ընդունելով որպես նախադեպային տեսողական երևույթ, որը ներմուծվելով բանաստեղծական համակառույց, այն օժտում է միջտեքստային որակներով: Являясь составным элементом визуальной структуры стихотворения, символ вместе с образом становится иконознаком, образует знаково-символическую систему текста, образуя единство художественной системы. Превращение семантических функций слова в иконознак и использование его как средства репрезентации характерно для многих стихотворений Эдуарда Аренца. Главной особенностью кодирования художественной мысли посредством иконознаков является двукачественная особенность таких кодов, связанная одновременно и с художественной ситуацией, и с иконознаком, к созерцательной атмосфере, хранящейся в контексте слова-образа, что приводит к смысловой сложности и смысловому, так сказать, смешанному качеству, формирующемуся в результате интертекстуального взаимодействия, характеризующегося указанным признаком. Вообще трудно точно определить все предпосылки и основы появления того или иного иконознака, поскольку их культурные связи опосредованы многими литературными и авторскими событиями, которые завершают, абстрагируют и обобщают. Поэтому расшифровку иконознака следует рассматривать у истоков той конкретной поэтической соструктуры, которая их несет. Объектом исследования статьи является иконознак и его функциональная особенность в поэзии Эдуарда Аренца. Научная новизна статьи определяется выбором объекта: данная статья является первой попыткой в этом смысле как теоретико-литературоведческого исследования. Теоретическая ценность статьи состоит в том, что исследование позволяет поразмышлять над теоретическими основами понятия иконотекста, наделенного иконознакоми, на примере поэтических текстов Эдуарда Аренца, рассмотреть теоретические положения их применения в поэтическом тексте, а также как принятие иконотекста как прецедентного визуального явления, которое, будучи введено в поэтическую структуру, придает ей интертекстуальный характер. Цель статьи – одновременно подчеркнуть особую роль интертекстуальности в художественном тексте. Being an integral element of the visual structure of the poem, the symbol, together with the image, becomes an icon, forms a sign-symbolic system of the text, forming the unity of the artistic system. The transformation of the semantic functions of a word into an icon and its use as a means of representation is characteristic of many of Eduard Harent’s poems. The main feature of encoding artistic thought through icon signs is the two-quality feature of such codes, associated simultaneously with both the artistic situation and the icon sign, with a contemplative atmosphere stored in the context of a word-image, which leads to semantic complexity and semantic, so to speak, mixed quality that is formed as a result of intertextual interaction characterized by the specified feature. In general, it is difficult to accurately determine all the prerequisites and foundations for the appearance of this or that icon, since their cultural connections are mediated by many literary and authorial events that complete, abstract and generalize. Therefore, the decoding of the icon sign should be considered at the origins of the specific poetic co-structure that carries them. The object of study of the article is the icon and its functional feature in the poetry of Eduard Harents. The scientific novelty of the article is determined by the choice of object: this article is the first attempt in this sense as a theoretical and literary study. The theoretical value of the article lies in the fact that the study allows us to reflect on the theoretical foundations of the concept of iconotext endowed with icon signs, using the example of poetic texts by Eduard Harents, to consider the theoretical provisions of their application in a poetic text, as well as the acceptance of iconotext as a precedent visual phenomenon, which, having been introduced into the poetic structure, gives it an intertextual character. The purpose of the article is to simultaneously emphasize the special role of intertextuality in a literary text.
Keywords: Գրականագիտություն