Զմյուռնիայի աղետից հետո Հունաստանում ապաստանած հայ փախստականները. թվաքանակ, բաշխում, ներքին ու արտաքին միգրացիաներ (1922–1928 թթ.) - Թաթոյան, Ռոբերտ Ա. (ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ)
Հոդվածում ուսումնասիրվում են Զմյուռնիայի աղետից հետո Հունաստանում ապաստանած հայ փախստականների ընդհանուր թվաքանակի, գաղթի ալիքների, խոշոր ենթախմբերի և դրանց թվաքանակի, ըստ Հունաստանի շրջանների բաշխման, 1922–1928 թթ. ներքին և արտաքին միգրացիաների հարցերը։ Հունաստանում հանգրվանած հայ փախստականների առավելագույն թիվը գրանցվել է 1923 թ․ սկզբներին՝ հասնելով 80-85 հազարի (1921–1923 թթ. ընթացքում այդ երկիր մուտք գործած հայերի թիվը հաշվվել է մոտ 100 000)։ Սակայն, հայ փախստականների ներհոսքին զուգահեռ, շատ ավելի մեծ ծավալներով է ընթացել նրանց արտահոսքը` տարբեր, հիմնականում տնտեսական պատճառներով պայմանավորված․ հայերը մեկնել են Ֆրանսիա ու եվրոպական երկրներ, Ամերիկա մայրցամաքի (ԱՄՆ, Կանադա, Արգենտինա, Բրազիլիա) և Մերձավոր Արևելքի (Եգիպտոս, Սիրիա) պետություններ և այլուր։ 1924–1925 թթ. կազմակերպվել է նաև հունահայ փախստականների զանգվածային ներգաղթ Խորհրդային Հայաստան։ Վերոնշյալ գործընթացների հետևանքով 1920-ական թթ. վերջերին հայերի թիվը երկրում նվազել է մինչև 35 000։ This article examines the issues related to the numbers, migration patterns and the distinct subgroups of the Armenians who sought refuge in Greece after Smyrna catastrophe, the distribution of Armenian refugees in Greece, and their internal and external migration dynamics through the late 1920s. The number of Armenian refugees in Greece swelled to its largest number at the beginning of 1923, when it reached up to 80,000 - 85,000; the total number of Armenians who entered Greece between 1921-1923 was estimated at around 100,000. However, following this inﬂow of Armenian refugees to Greece, the ensuing outﬂow of emigrants from Greece commenced in much larger volumes. For various reasons (mainly economic), Armenians left for France and other European countries, the American continent (Argentina, Brazil, the USA, Canada) and the Middle East (Egypt, Syria) countries, among other ﬁnal destinations. Mass relocations of Armenian refugees to Soviet Armenia were also organized between 1924 and 1925. As a result of these aforementioned processes the number of Armenians in the Greece stabilized at around 35,000 during the late 1920s. В данной статье рассматриваются вопросы, связанные с численностью, волнами и группами миграций армянских беженцев в Греции после Смирнской катастрофы, а также с их распределением, внутренними и внешними миграциями в 1922-28 гг. Численность армянских беженцев в Греции достигла своего максимального значения 80,000 - 85,000 человек в начале 1923 года, а общее число армян, въехавших в Грецию в период с 1921 по 1923 год оценивалось примерно в 100,000 человек. Однако параллельно притоку армянских беженцев в Грецию, начался гораздо более мощный процесс их оттока. По разным, в основном, экономическим причинам армяне стали эмигрировать во Францию и другие страны Европы, страны американского континента (Аргентина, Бразилия, США, Канада) и Ближнего Востока (Египет, Сирия) и т.д. В 1924 по 1925 годах была организована также массовая репатриация армянских беженцев из Греции в Советскую Армению. В результате вышеупомянутых процессов в конце 1920-х годов численность армян в Греции стабилизировалась на уровне 35,000.
Keywords: Հայոց ցեղասպանություն