Թուրք կանանց ներգրավվածությունը Զմյուռնիայի համար թուրքական հանրահավաքներում - Միրզոյան, Էլինա Զ. (ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ)
Մուդրոսի զինադադարից հետո Թուրքիայի ողջ տարածքով կազմակերպվում են հանրա- հավաքներ, հանդիպումներ, բողոքի ցույցեր, որոնց մասնակցել են և՛ թուրք կանայք, և՛ տղամարդիկ: Սակայն Զմյուռնիայի գրավումը 1919 թ. մայիսի 15-ին պատճառ, կարելի է ասել, պատրվակ է դառնում, որ թուրք կանայք ոչ միայն մասնակցեն բացօթյա հանրահավաքներին, այլև նախաձեռնեն դրանք: Այդ հանրահավաքները կազմակերպվում են որպես Զմյուռնիայի «հունական օկուպացիայի դեմ պայքար», որոնք սկսվում են առաջադեմ քաղաքներից, հրապարակներից, թաղամասերից, ապա լայնամասշտաբ և զանգվածային են դառնում Թուրքիայի ողջ տարածքով: Հատուկ դրանց կազմակերպման և այդ գործընթացը վարելու ուղղությամբ Մուսթաֆա Քեմալի (1934 թվականից՝ Աթաթյուրք) նախաձեռնությամբ ստեղծվում են կազմակերպություններ, ասոցիացաներ, հիմնադրամների մասնաճյուղեր, ինչպես նաև «Հավզա» շրջաբերականը: After the Armistice of Mudros, rallies, demonstrations and protests were organized throughout Turkey with the participation of Turkish women and men. However, the liberation of Smyrna by the Greeks on 15 May 1919, became an initiator, one might say, a pretext for Turkish women to participate in open-air demonstrations and organize and initiate the organization of these rallies. The rallies were organized as a “ﬁght against the Greek occupation” of Smyrna, which started from the advanced cities, city squares, and districts, and then became large-scale and massive throughout Turkey. Organizations, associations, departments of foundations, as well as the Havza Circular, are created at the initiative of Atatürk speciﬁcally to organize these rallies and manage the entire process. После Мудросского перемирия по всей территории Турции организуются митинги, демонстрации и акции протеста, в которых участвуют как турецкие женщины, так и мужчины. Однако освобождение Смирны греками 15 мая 1919 года становится поводом, можно сказать, предлогом для турецких женщин не только участвовать в уличных митингах, но и самим организовывать и инициировать эти митинги. Митинги организуются как “борьба против греческой оккупации” Смирны, начинаются с передовых городов, городских площадей, районов, а затем становятся широ- комасштабными и массовыми по всей территории Турции. Организации, ассоциации, отделения фондов, а также циркуляр “Хавза” создаются по инициативе Ататюрка специально для организации этих митингов и управления всем этим процессом.
Keywords: Զմյուռնիա