Խորհրդային Ադրբեջանում ապրող հայերի թվաքանակի առեղծվածը - Մկրտչյան, Թաթուլ; Մովսիսյան, Մանուկ; Կարապետյան, Լուսինե; Կարապետյան, Նարեկ; Պետրոսյան, Նարինե («Տնտեսագետ» հրատ.)
Հոդվածում ուսումնասիրվել է Խորհրդային Ադրբեջանում մինչ բռնի տեղահանումը բնակվող հայերի և հայկական ջարդերի հետևանքով բռնի տեղահանվածների թվաքանակի վերաբերյալ վիճակագրական և արխիվային տվյալների խզվածքի առեղծվածը: 1988−1992 թթ. Ադրբեջանից բռնի տեղահանված հայ բնակչության թվաքանակի վերաբերյալ անգամ պաշտոնական տեղեկատվությունը վստահելի չէ, քանի որ Ադրբեջանում մինչև տեղահանումը ապրած հայերի վերաբերյալ այլ արխիվային նյութերում շրջանառում են պաշտոնականից էականորեն տարբերվող տվյալներ, ուստի, առաջանում է հիմնավոր կասկած, որ հատկապես Խորհրդային Միության վերջին համամիութենական մարդահամարների ժամանակ Ադրբեջանում ապրող հայերի թվաքանակը ադրբեջանական իշխանությունները գիտակցաբար նվազեցրել են: Կասկածը հիմնավորվում է այն հանգամանքով, որ Հայաստան տեղափոխված բռնի տեղահանված հայերի թիվն ավելի մեծ է, քան նախքան տեղահանումն Ադրբեջանում ապրած հայերի թվաքանակը, այն դեպքում, երբ բավական մեծ թվով հայ ընտանիքներ Ադրբեջանից միանգամից բռնագաղթել են երրորդ երկրներ: В статье рассматривается загадка пробела в статистических и архивных данных о численности армян, проживавших в Советском Азербайджане до насильственного переселения и о численности насильственно переселенных в результате погромов армян. Даже официальная информация о численности армян, насильственно переселенных из Азербайджана в 1988-1992 гг., не является достоверной, поскольку другие архивные материалы об армянах, проживавших в Азербайджане до насильственного переселения, существенно отличаются от официальных данных, то есть появляется обоснованное сомнение в том, что особенно в период последней Всесоюзной переписи населения Советского Союза азербайджанские власти намеренно сокращали численность армян, проживавших в Азербайджане. Сомнение обосновано тем фактом, что число вынужденно переселенных армян, переехавших в одну только Армению, превышает численность армян, проживавших в Азербайджане до насильственного переселения, в том случае, если довольно большое число армянских семей эмигрировали из Азербайджана в третьи страны. The paper examines the gap in statistical and archival data regarding the number of Armenian inhabitants living in Soviet Azerbaijan before their forced displacement, as well as the number of Armenians forcibly displaced due to massacres. Even the official information regarding the number of the Armenian population forcibly displaced from Azerbaijan during the years 1988-1992 is not accurate, as there is a significant discrepancy between the official data and the data found in other archival sources relating to the Armenian population lived in Azerbaijan before their displacement. Hence, a reasonable doubt emerges that especially during the last all-union censuses of the Soviet Union Azerbaijani authorities deliberately reduced the number of Armenian inhabitants. The doubt is supported by the observation that the number of forcibly displaced persons, who moved to Armenia is bigger than the number of the Armenian population living in Azerbaijan before the displacement in the case when quite a big number of Armenian families forcibly migrated to third countries from Azerbaijan.
Keywords: Քաղաքականություն