Կոտայքի մարզի հողերում բնական և տեխնածին ռադիոնուկլիդների տարածաբաշխման առանձնահատկություները - Հովհաննիսյան, Սպարտակ; Մովսիսյան, Նոնա; Գևորգյան, Աննա; Բելյաևա, Օլգա (ՀՀ ԳԱԱ)
Կոտայքի մարզի գյուղատնտեսական նշանակության հողերի բազմաֆունկցիոնալ հանույթից ստացված նմուշները օգտագործվել են գումարային α/β ակտիվության, 226Ra, 232Th, 40K և 137Cs-ի տեսակարար ակտիվություների տարածաբաշխման առանձնահատկություների վրա ազդող գործոների բացահայտման համար: Կոտայքի մարզի հողերում 226Ra, 232Th, 40K ակտիվություները պայմանավորված են տվյալ տարածքի երկրաբանական առանձնահատկություներով և մարդու գյուղատնտեսական գործունեությունը դրանց ակտիվության վրա ազդեցություն չի ունենում։ 137Cs-ի դեպքում պատկերն այլ է, դրա ակտիվությունը պայմանավորվում է նախ՝ տարածքի բարձրությամբ, այնուհետև՝ հողօգտագործման տիպով։ Նույն բարձրության վրա գտնվող տարածքների բնահողերում և արոտավայրերի հողում 137Cs-ի ակտիվությունը ավելի բարձր է այն հողահանդակներից որոնց հողերը ենթարկվել են մեխանիկան մշակման՝ հերկում, փխրեցում և այլն։ Выявлены факторы, влияющие на особенности распределения суммарной α/β-активности, удельной активности 226Ra, 232Th, 40K и 137Cs в сельскохозяйственных почвах Котайкской области, с использованием фактического материала многофункциональной геохимической сьемки. Активность 226Ra, 232Th и 40К в почвах Котайкской области определяется геологическим строением местности и сельскохозяйственная деятельность человека не влияет на их активность. В случае с 137Cs картина иная, его активность зависит в первую очередь от высоты местности, а также от типа землепользования. Активность 137Cs в целинной почве и почве пастбищ, расположенных на той же высоте выше, чем в почве, которая периодически подвергалась механической обработке: вспашке, рыхлению и пр. In this article, the factors influencing the spatial pattern of gross α/β activity, specific activity of 226Ra, 232Th, 40K and 137Cs were revealed applying samples of multifunctional survey of agricultural soils of Kotayk region. The activity of 226Ra, 232Th, 40K in the soils is determined by the geological characteristics of the area and human agricultural activity does not affect their spatial distribution. The situation is different for 137Cs, the activity of which depends first on the altitude of the terrain and then on the type of land use. The activity of 137Cs in the soil of virgin soils and soils of pastures at the same altitude is higher than in the soil that has been subjected to mechanical treatment: tillage, loosening, etc.
Keywords: Էկոլոգիա