Արցախի անհետացող ժառանգությունը և լուռ աշխարհը - Տիգրանյան, Արմինե (ՀՊՏՀ «Տնտեսագետ» հրատ․)
21-րդ դարում, երբ առաջադեմ աշխարհը հանդուրժողականության և մշակութային բազմազանության նկատմամբ հարգանք է քարոզում և իր գրավոր փաստաթղթերում հորդորում պետություններին հարգել յուրաքանչյուր ժողովրդի մշակութային ժառանգությունը, Ադրբեջանը շարունակում է աշխարհից ջնջել համամարդկային նշանակության բազմաթիվ արժեքներ Արցախում՝ աղքատացնելով մոլորակի մշակութային բազմազանությունը։ Սկսած 2020 թվականի ռազմական գործողություններից և չդադարելով վերջին 4 տարիների ընթացքում՝ հայկական բազմաթիվ եկեղեցիներ, պատմական գերեզմանոցներ, խաչքարեր ու հուշարձաններ համակարգված կերպով ոչնչացվել են Ադրբեջանի կողմից։ Հոդվածում ներկայացվում է միջազգային հանրության արձագանքն Արցախի մշակութային ժառանգության ոչնչացման և յուրացման՝ Ադրբեջանի պետական քաղաքականությանը՝ 2020 թվականի պատերազմից հետո մինչ մեր օրերը։ Այստեղ վերլուծվում և քննվում են Ադրբեջանի հարձակողական գործողություններին անդրադարձող, դրանք դատապարտող և հայկական ժառանգության պաշտպանությանը միտված միջազգային բանաձևեր, հռչակագրեր, խորհըրդարանական և դատական որոշումներ՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունն ու նշանակությունն Արցախի պատմամշակութային արժեքների պահպանման և ոչնչացումը կանխելու գործում։ Վերլուծությունը ցույց է տվել, որ թեև միջազգային շատ դերակատարներ ցանկացել են կանխել վանդալիզմի այս ընթացքը՝ Ադրբեջանի գործողություններին կոշտ գնահատականներ տալով, այնուամենայնիվ, գերակա լռությամբ և գործնական քայլերի բացակայությամբ անուղղակիորեն «խրախուսել» են այս վարքագիծը՝ տեղիք տալով ցեղասպանական նոր գործողությունների։ В XXI веке, когда прогрессивный мир пропагандирует терпимость и уважение к культурному многообразию, призывая государства через официальные документы защищать культурное наследие всех народов, Азербайджан продолжает стирать с лица земли многочисленные ценности Арцаха, имеющие универсальное значение, тем самым обедняя культурное многообразие планеты. Начиная с военных действий 2020 года и в течение последних четырех лет, Азербайджан систематически уничтожает армянские церкви, исторические кладбища, хачкары и памятники. В статье рассматривается реакция международного сообщества на государственную политику Азербайджана по уничтожению и присвоению культурного наследия Арцаха с 2020 года по сегодняшний день. Анализируются и оцениваются международные резолюции, декларации, парламентские заявления и судебные решения, касающиеся агрессивных действий Азербайджана, их осуждения и меры по защите армянского культурного наследия, оценивается их эффективность и значимость в сохранении и предотвращении разрушения исторических и культурных ценностей Арцаха. Анализ показывает, что, несмотря на стремление многих международных акторов остановить этот процесс вандализма, выражая жесткие осуждения действий Азербайджана, их молчание и отсутствие практических шагов косвенно "поощряют" подобное поведение, создавая почву для новых актов культурного геноцида. In the 21st century, as the progressive world promotes tolerance and respect for cultural diversity, urging states through written documents to safeguard the cultural heritage of all peoples, Azerbaijan continues to erase numerous values of universal significance in Artsakh, diminishing the cultural diversity of our planet. Since the military operations of 2020 and throughout the past four years, many Armenian churches, historical cemeteries, khachkars, and monuments have been systematically destroyed by Azerbaijan. This paper examines the response of the international community to Azerbaijan's state policy of destruction and appropriation of Artsakh's cultural heritage from the 2020 war to the present. It analyzes and evaluates international resolutions, declarations, parliamentary statements, and judicial decisions addressing Azerbaijan's aggressive actions, condemning them, and advocating for the protection of Armenian heritage, assessing their effectiveness and significance in preserving and preventing the destruction of Artsakh's historical and cultural values. The analysis reveals that, despite many international actors attempting to prevent this ongoing vandalism by issuing strong condemnations of Azerbaijan’s actions, their silence and lack of practical measures have indirectly “encouraged” this behavior, paving the way for further acts of cultural genocide.
Keywords: Անվտանգություն և մարտահրավերներ