«Կովկասյան վագրի» վերադարձը․ Մաս 1. Հայաստանի վերափոխումները և տնտեսական մոդելի ձևակերպման հրամայականը - Կարապետյան, Նարեկ (ՀՊՏՀ «Տնտեսագետ» հրատ․)
2023 թ.-ի բարձր աճի ցուցանիշով վերջին 3 տարիների միջին տնտեսական աճը մոտ է 9%-ի, ինչն աննախադեպ է 2007 թ.-ից սկսած։ Ոչ միայն բարձր աճի տեմպով, այլև աճի գործոնների նմանությամբ՝ վերջին տարիների ցուցանիշները ստիպում են հիշել «կովկասյան վագրի» ֆենոմենը, որն այս հոդվածում խորհրդանշում է բարձր տնտեսական աճը՝ թույլ հիմնարարներով ։ Ահա թե ինչու՝ հոդվածաշարում նպատակ է դրվել ուսումնասիրելու Հայաստանի տնտեսական վերափոխումները և քննարկելու ցանկալի մոդելին հասնելու քաղաքականությունները։ Այս հոդվածում քննարկվում են Հայաստանի տնտեսական վերափոխումները՝ սկսած խորհրդային շըրջանից՝ առաջ քաշելով այն վարկածը, որ տնտեսությունը բաց է թողել աստիճանական զարգացման որոշակի փուլեր, ինչն էլ դարձել է նրա խոցելիությունների պատճառը։ Առաջ են քաշվում զարգացման երեք հնարավոր սցենարներ, որոնցից յուրաքանչյուրի իրագործումը ոչ ստանդարտ է և պահանջում է մանրակրկիտ «տնային աշխատանք»՝ անհրաժեշտ կառուցվածքային բարեփոխումների և ոլորտային քաղաքականությունների ուղղությամբ։ При высоких темпах роста в 2023 году средние темпы экономического роста за последние 3 года составят в среднем 9%, что является беспрецедентным показателем с 2007 года. Не только из-за высоких темпов роста, но и из-за их движущих факторов экономические показатели последних лет напоминают нам о феномене «кавказского тигра», который в этой статье подразумевает высокие темпы роста экономики при более слабых фундаментальных показателях. Вот почему в этой серии статей мы стремимся исследовать экономические трансформации и политику движения к желаемой экономической модели. В данной статье обсуждается экономическая трансформация Армении со времен советского времени, предлагая гипотезу о том, что экономика пропустила определенные этапы развития, что стало ключевой причиной макроэкономической уязвимости. С этой точки зрения в статье предлагаются три возможных сценария развития, реализация любого из которых нестандартна и требует детальной домашней работы по разработке структурных реформ и промышленной политики. With high expansion in 2023, the average economic growth rate overthe past 3 years is approximately 9%, which is unprecedented since 2007. This is noteworthy not only because of the high growth rates but also due to the driving factors behind them. The economic figures of the last years remind us of the phenomenon of the “Caucasian tiger”, which, in this paper, implies high growth with weaker fundamentals. Thatis why, in this series of paperr we aim to investigate the economic transformations and the policies for navigating towards the desired economic model. This paper discusses Armenia’s economic transformation since the Soviet era, suggesting a hypothesis, that the economy skipped certain stages of development, which became a key reason for its macroeconomic vulnerabilities. From this perspective , the paper proposes three possible scenarios of development, implementation of which is non-standard, and requires detailed planning to design structural reforms and industrial policies.
Keywords: Տնտեսության զարկերակ