ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտի ներդրումը Հայաստանում փարաջանովագիտության ձևավորման ու զարգացման գործ - Ասատրյան, Աննա (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
Սերգեյ Փարաջանովի ստեղծագործության ուսումնասիրությունը մշտապես գտնվել է ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտի կինոգիտական հետաքրքրությունների առանցքում։ Հայաստանում փարաջանովագիտության ձևավորման ու զարգացման ակունքներում կանգնած ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտը նախաձեռնել է Երևանում Սերգեյ Փարաջանովի թանգարանի հիմնադրման գործն ու ակտիվորեն մասնակցել այդ ուղղությամբ տարվող աշխատանքներին։ Տասնամյակներ շարունակ՝ ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտը եղել է ու է Հայաստանում փարաջանովագիտության կենտրոնը։ Դրա լավագույն վկայություններից մեկն էլ 2024 թվականի սեպտեմբերի 10-12-ը Երևանում կազմակերպված «Սերգեյ Փարաջանով – 100» աննախադեպ միջազգային գիտական կոնֆերանսն էր։ Խորհրդանշական է, որ այսօր մեզանում առաջատար փարաջանովագետ Գարեգին Զաքոյանի՝ կինոգիտության մեջ ՀՍՍՀ ԳԱ Արվեստի ինստիտուտում կատարած առաջին քայլերը կապված էին հենց Փարաջանովի ֆիլմարվեստի հետազոտության հետ։ Իսկ «Սովետական արվեստ» հանդեսի 1970 թ. 2-րդ համարում հրատարակված՝ ՀՍՍՀ ԳԱ Արվեստի ինստիտուտի դիրեկտորի տեղակալ Սաբիր Ռիզաևի «Նռան գույնը» հոդվածը նշանակալի դեր կատարեց ֆիլմի ուսումնասիրության գործում։ Творчество Сергея Параджанова неизменно входило в круг исследовательских интересов киноведов Института искусств НАН РА. Стоявший у истоков формирования и развития параджановедения в Армении Институт искусств инициировал создание в Ереване Музея Сергея Параджанова и проявлял активное участие в проводимой в этом направлении работе. Институт искусств НАН РА десятилетиями был и остается центром параджановедения в Армении. Одним из лучших свидетельств тому является не имеющая прецедента международная научная конференция «Сергей Параджанов – 100», состоявшаяся в Ереване 10-12 сентября 2024 года. Символично, что первые шаги в киноведении, сделанные в Институте искусств НАН РА сегодня уже известным армянским киноведом-параджановедом Гарегином Закояном, были связаны именно с изучением киноискусства Параджанова. Опубликованная в 1970-м году (№ 2) в журнале «Советакан арвест [Советское искусство]» статья заместителя директора Института искусств АН Арм. ССР Сабира Ризаева, озаглавленная «Цвет граната» (на армяснком языке), сыграла значительную роль в дальнейших исследованиях этого фильма. Sergey Parajanov’s oeuvre has constantly been part of the scope of research interests of NAS RA Institute of Arts film critics. The Institute stood at the origins of formation and development of Paraja-nov studies in Armenia. Thus, the Parajanov Museum in Yerevan had been founded through the initiative and active participation of the Institute of Arts in the work conducted in that direction. For decades, NAS RA Institute of Arts has been and remains the center of Parajanov studies in Armenia. The unprecedented internatio-nal scientific conference “Sergey Parajanov – 100”, which took place in Yerevan on September 10-12, 2024, best attests to it. Symbolically, the first steps in the field of film studies, taken at NAS RA Institute of Arts by the presently renowned Armenian film critic and Parajanov expert Garegin Zakoyan, were related to the study of Parajanov’s film art. In No. 2, 1970 of the magazine “Sovetakan arvest [Soviet Art]”, the article “The Color of Pomegranates” by Sabir Rizayev, Deputy Director of the Institute of Arts of NAS of Arm. SSR, was published. It played a crucial part in the further studies of the said film.
Keywords: Սերգեյ Փարաջանով; Արվեստ