Խաչատուր Աբովյանը Հովհաննես Թումանյանի գնահատմամբ - Ղազարյան, Անի (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
Հոդվածում քննության ենք առել ամենայն հայոց բանաստեղծ Հ. Թումանյանի վերաբերմունքը համազգային մեծագույն գրող, հայ նոր գրականության հիմնադիր Խ. Աբովյանի գրական ժառանգության և նոր գրականության կերտման գործում ունեցած անգնահատելի ծառայության հանդեպ: Հոդվածի նպատակն է համեմատական և վելուծական մեթոդների միջոցով ներկայացնել Խ. Աբովյանի և Հ. Թումանյանի գաղափարական հայացքների ընդհանրությունները հայ ժողովրդի ապագայի նկատմամբ: Նրանք յուրովի էին մտահոգված ազգի ճակատագրով ու չէին թաքցնում վաղվա լուսավոր օրվա նկատմամբ ունեցած անխորտակելի հավատը: Մեր խնդիրն այդ տեսակետից նրանց գեղագիտական հայացքների ընդհանրությունները ներկայացնելն է, որովհետև Հ. Թումանյանն իր ստեղծագործական ժառանգությամբ իրավամբ դարձավ իր մեծ ուսուցչին նվիրված ժառանգորդը և ժամանակի ընթացքում գնահատանքի ու երախտագիտության անկեղծ խոսքեր հնչեցրեց նրա մասին` յուրովի գնահատելով և արժևորելով Խ. Աբովյանի տեղն ու դերը հայ նոր գրականության կերտման գործում: Թումանյանը հավատացած էր, որ ներկան իմաստավորվում է անցյալի գանձերի արժևորման շնորհիվ, ուստի բարձր գնահատելով Խ. Աբովյանի գրական վաստակը` բարձրաձայնում է, որ ազգային հանճարին «պետք է գնահատել ու պաշտպանել, իսկ գնահատել ու պաշտպանել, արդեն վաղուց ասված է` կնշանակի ստեղծել» (Թումանյան, 1985: 243): Պատմահայաց քննություն կատարելիս կիրառել ենք ստեղծագործությունների վերլուծման համեմատական և վերլուծական գիտական մեթոդները: In the article we have considered all Armenian poets Kh. Tumanyan’s attitude to the great national writer, the founder of the new Armenian literature Kh. Abovyan's literary heritage and his invaluable contribution to the creation of new literature. The purpose of the article is to present Kh. Abovyan and Kh. Common features of Tumanyan's ideological views on the future of the Armenian people. They were concerned about the fate of the nation in their own way and did not hide their unshakable faith in the bright day of tomorrow. Our task is to present from this point of view the common features of their aesthetic views, since Kh. Possessing his creative heritage, Tumanyan rightfully became the heir of the devoted to his great teacher and over time expressed sincere words of appreciation and gratitude to him, evaluating and appreciating Kh. Abovyan’s place and role in the creation of new Armenian literature. Tumanyan believed that the present has meaning thanks to the appreciation of the treasures of the past, therefore, highly appreciating Kh. Abovyan's literary merits indicate that national genius “must be valued and protected, and to value and protect, as has long been said, means to create” (Tumanyan, 1985: 243). In conducting the historical-Armenian examination, we used comparative-analytical scientific methods of analyzing works. В статье мы рассмотрели всех армянских поэтов Х. Отношение Туманяна к великому национальному писателю, основоположнику новой армянской литературы Х. Литературному наследию Абовяна и его неоценимой заслуге в создании новой литературы. Цель статьи – представить Х. Абовян и Х. Общие черты идеологических взглядов Туманяна на будущее армянского народа. Они по-своему беспокоились о судьбе нации и не скрывали своей нерушимой веры в завтрашний светлый день. Наша задача – представить с этой точки зрения общие черты их эстетических взглядов, поскольку Х. Обладая своим творческим наследием, Туманян по праву стал наследником преданного своему великому учителю и со временем высказал в его адрес искренние слова признательности и благодарности, оценивая и ценя Х. Место и роль Абовяна в создании новой армянской литературы. Туманян считал, что настоящее имеет смысл благодаря оценке сокровищ прошлого, по- этому высоко оценивая Х. Литературные заслуги Абовяна говорят о том, что национальный гений «нужно ценить и беречь, а ценить и беречь, как давно сказано, значит творить» (Туманян, 1985: 243). При проведении историко-армянской экспертизы мы использовали сравнительно-аналитические научные методы анализа произведений.
Keywords: Գրականագիտություն