Ներսես Շնորհալին հայ մատենագրության մեջ (Երեք հատույթ) - Նիկողոսյան, Արքմենիկ (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
Ներսես Շնորհալու կյանքի ու գործի՝ հիշատակությունից սկսած մինչև գեղարվեստականացումը, մեկնությունից սկսած մինչև բանահյուսացումը կամ վիպականացումը, ներբողից սկսած մինչև դիմանկարումը հանդիպում է պատմագրական երկերում, վարք-վկայաբանություններում, հիշատակարաններում ու հիշատակագրություններում, ճառերում, մեկնություններում, թղթերում ու նամակներում, զրույցներում, շարականներում, ներբողյաններում, ձոներում, գանձերում, և այլն, և այլն: Հոդվածում անդրադարձ է կատարվում երեք հատկանշական հատույթի, որոնք մի կողմից՝ ամենատիպական իրացումներ են, մյուս կողմից՝ ամենաշատ ազդեցություններն են թողել հետագա այլ իրացումների վրա, կաղապարներ ձևավորել, և, ըստ էության, ընդհանրական պատկերացում են ստեղծում: Հոդվածում վերլուծվում է հայ մատենագրության մեջ Ներսես Շնորհալու անձի ու գործի ներկայության երեք հատույթ՝ ներբողական, վարքագրական և պատմագրական: An insight into the life and work of Nerses Shnorhali (Nerses the Gracious), from the remembrance to the fictionalization, from the interpretation to the folklore or novelization, from the eulogy to the portrait can be found in historiographical works, biographical testimonies, colophons and memoirs, speeches, interpretations, papers and letters, conversations, chants, encomiums, dedications, treasures, etc., etc. The article refers to three characteristic features, which on the one hand are the most typical implementations, on the other hand, have had the greatest impact on other subsequent implementations, formed templates, and, in fact, created a general image. The article analyzes three features of the presence of both the person and works of Nerses Shnorhali (Nerses the Gracious) in the Armenian manuscription: eulogical, behavioral, and historiographical. Взгляд на жизнь и творчество Нерсеса Шнорали (Нерсеса Благодатного) от воспоминаний до художественной выразительности, от интерпретаций до фольклора или эпичности, от панегирика до портретизма - можно найти в историографических работах, биографических свидетельствах, памятных книгах и мемуарах, речах, толкованиях, статьях и письмах, беседах, песнопениях, одах, посвящениях, сокровищах и т.д. и т.п. В статье рассматриваются три характерных аспекта, которые, с одной стороны, являются наиболее типичными проявлениями, а с другой стороны, оказали наибольшее влияние на последующие проявления, сформировали шаблоны и, по сути, создают общее представление. В статье анализируются три аспекта присутствия личности и деятельности Нерсеса Шнорали в армянской библиографии: панегирический, агиографический и исторический.
Keywords: Ներսես Շնորհալի; Գրականագիտություն