Շատախ աշխարհի հայրուրներ - Հակոբյան, Անի
Հոդվածն իրենից ներկայացնում է օրորի ժանրի երաժշտագիտական հետազոտություն, որ նվիրված է միայն մեկ ազգագրական գոտու՝ Շատախ աշխարհին: Հայտնի է, որ ժողովրդի մեջ օրորն իբրև երեխային քնեցնելու գորժառույթն ուղեկցող երգ, ունի տարբեր անուններ. լուրիկ, րուրի, հեյրուր, հայրուր, լայ-լայ, նինրի... Այս անուններն իբրև ժանրը բնութագրող տերմին՝ ի սկզբանե եղել են կրկնակ բառեր, որոնք կիրառվել են այս կամ այն շրջանում: Ահա այսպես, Շատախում կիրառվող կրկնակը, հետևաբար նաև ժանրը «հայրուր» անունն ունի: Հետազոտության համար հիմք է ծառայել յոթ ավանդական շատախյան հայրուրներ, որոնցում խտացված է ազգագրական գոտու երաժշտամտածողությունը իր ողջ յուրահատկությամբ ու գեղեցկությամբ: Դրանց վերլուծությունը թույլ է տալիս անել որոշակի եզրակացություններ՝ դուրս բերել օրինաչափություններ, կապված տվյալ տարածաշրջանի օրորոցային երգի ծավալման ու շարադրման սկզբունքների, բնույթի ու ավանդական տիպի մտածողության շուրջ: Հետազոտվող նմուշներից շատերը ժողովրդի տաղանդավոր կրողների կողմից սիրված, կատարված, փոխանցված ու հրատարակված ավանդական օրորներ են, որոնք առաջին անգամ են վերլուծվում և զուգադրվում միմյանց, սակայն այդ ամենի կողքին չափազանց կարևորում ենք հատկապես անտիպ՝ արխիվային նմուշի հայտնաբերումը, վերծանումը և հետագայում նաև հրատարակումը, ինչն էլ հանդիսանում է մեր գիտական կարևորագույն խնդիրը: Статья представляет собой музыкальное исследование жанра колыбельной, посвященное только одному этнографическому региону - Шатаху. Известно, что колыбельная, как песня, сопровождающая убаюкиванию ребенка, имеет разные имена в разных этнографических регионах: лурик, рури, айрур, эйрур, лай-лай, нинри и т.д. Эти названия изначально были дублирующими словами, которые использовались в том или ином регионе, которые в течение времени стали наименамованиями жанра колыбельной. Такое дублирующее слово в регионе Шатах является «айрур». Их анализ позволяет нам сделать некоторые выводы о принципах, природе и традиционном типе формирования колыбельной песни в данном регионе. Материал для исследования включает в себя семь типичных, традиционных песен, которые, выражают музыкальное мышление Шатаха - во всей ее уникальности и красоте. Большинство исследованных образцов являются традиционные колыбельные, которые впервые анализируются и сравниваются друг с другом. Помимо опубликованных колыбельных в статье особое значение имеет архивный образец колыбельной, который нами расшифрован и представлен впервые. The article is a musical study of the lullaby genre, dedicated to only one ethnographic region- Shatakh. It is known that a lullaby, like a song accompanying a process to lull baby, has different names in different ethnographic regions: lurik, ruri, hayrur, heyrur, lay-lay, ninri, etc. These names were originally duplicate words that were used in a particular region, which over time became the names of the lullaby genre. Here is a duplicate word in the Shatakh region is “hayrur”. Their analysis allows us to draw some conclusions about the principles, nature and traditional type of formation of a lullaby in an interested region. The material for the study includes seven typical, traditional songs, which express the musical thinking of the ethnographic zone in all its uniqueness and beauty. Most of the samples studied are traditional, beloved, transmitted by talented carriers of folklore and published, which are first analysed and compared with each other. In addition to all this, we attach great importance to the archival, unpublished sample found, notated and analysed in the article.
Keywords: Մշակույթ