Գրաբարի ապառնի դերբայը միջին հայերենում - Մարկոսյան, Նարինե
Ապառնի դերբայը միջին հայերենում ունի –ոց, -ոյ, -ու, -ի ձևույթներով տարբերակներ: Ապառնի դերբայ+ոց օժանդակ բայ կաղապարով կազմվում է երկու բաղադրյալ ժամանակաձև՝ սահմանական եղանակի բաղադրյալ ապառնի՝ գտանելոց եմ, և սահմանական եղանակի անցյալ ապառնի՝ գտանելոց էի: -Ոյ, -ու մասնիկներով տարբերակները գործածվում են և’ օժանդակ բայերի հետ՝ կազմելով ժամանակաձև, և‘ անկախաբար՝ հանդես գալով շարահյուսական տարբեր պաշտոններով: -Ի մասնիկով ապառնի դերբայը ևս գործածվում է օժանդակ բայի հետ՝ կազմելով միադիմի բայ: Մեծ մասամբ գործածվում է անկախաբար՝ հանդես գալով շարահյուսական տարբեր պաշտոններով: Թեև գրաբարում այն բայական հասկացություն էր, սակայն անկախաբար կիրառվելիս դրսևորում էր մեծ մասամբ անվանական արժեք: Причастие будущего времени грабара в среднеармянском имело формы -ոց, -ոյ, -ու, -ի. С помощью конструкции причастие будущего времени с частицей -ոց+ вспомогательный глогол образовывались две составные временные формы; будущее сложное изъявительного наклонения՝ գտանելոց եմ, будущее в прошедшем изъявительного наклонения՝ գտանելոց էի: Формы –ոյ, -ու употреблялись и со вспомогательными глаголами, образуя аналитические формы, и независимо, выступая в разных синтаксических функциях. Причастие будущего времени с частицей –ի в среднеармянском использовалось со вспомогательным глоголом, образуя одноличный глагол, однако на самом деле оно использовалось независимо, выступая в различных синтаксических функциях. Хотя вариант с частицей -ի в грабаре был еще глагольным понятием, при независимом употреблении он все же имел номинативную функцию. The furure participle in the middle Armenian has ‘’-ոց’’, ‘’-ոյ’’, ‘’-ու’’, ‘’-ի’’ mortheme variations. With the future participle ‘’+ոց’’ and the auxiliary two compound tenses are formed: the compound future indicative ‘’գտանելոց եմ’’ and the past future indicative ‘’գտանելոց էի’’: Variations with ‘’–ոյ’’, ‘’-ու’’ particles are used both independently presenting syntactic functions and with auxiliary verbs forming a separate tense. The future indicative with the particle ‘’–ի’’ is used with the auxiliary as well, forming one-uniform verb. In an overwhelming number of cases it is being used independently in different syntactic functions. Although it was a verbal concept in grabar, when applied independently, it was featured mostly in nominative value.
Keywords: Լեզվաբանություն