‹‹Պապ թագավոր››-ի կերպարն ըստ Ստեփան Զորյանի ու Ամիանոս Մարկելինոսի - Ապրեսյան, Էդգար
Պապի կերպարի Փավստոսական մեկնաբանությամբ երկու երկար դարեր իշխող էր հայ ժողովրդի պատմության համակարգում։ Սակայն Փավստոսից անկախ Պապ թագավորի և նրա հոր Արշակ Երկրորդի մասին հանգամանալի տեղեկություններ է հաղորդել հռոմեացի պատմիչ Ամիանոսը իր «Պատմություն» աշխատության երրորդ գրքում։ Ամիանոսի պատմության համապատասխան հատվածները նոր լույս են սփռում Պապի գործունեության վրա և հիմք են դառնում օտարազգի և հայազգի պատմագետների համար նորովի մեկնաբանելու ողբերգական ճակատագիր ունեցած այս տաղանդավոր թագավորի կյանքի գործընթացը։ Շնորհիվ Ամիանոսի հաղորդած անկողմնակալ տեղեկությունների՝ Պապի պետական, դիվանագիտական, զորավարական մարդկային արժանիքները բարձր են գնահատվում Մարկվարտի, Գարագաշյանի, Լեոյի, Օրմանյանի, Հ. Մանանդյանի և այլոց կողմից։ Образ Папа в трактовке Фавстоса два долгих века доминировал в исторической парадигме армянского народа . Однако независимо от Фавоста о царе Папе и его отце Аршаке Втором обширные сведения сообщил римский историк Аммиан в третьем томе своей “Истории”. Соответствующие разделы “Истории” Аммиана по-новому освещают деятельность Папа и дают основание зарубежным и армянским историкам по-иному интерпретировать жизнедеятельность и трагическую судьбу талантливого царя. Беспристрастные сведения, приведенные Аммианом, позволили Маркварту, Гарагашяну, Лео, Орманяну, Манандяну и др. высоко оценить достоинства царя Папа в государственной , дипломатической, военной и общечеловеческой сферах деятельности. According to Pavstos Buzand’s interpretation King Pap’s image had been ruling for centuries in the system of Armenian history. However, Roman Historian Amianos independently of Pavstos gave detailed information about King Pap and his father Arshak II in his work called “History”. The corresponding parts of the work “History” by Amianos shed a new light on King Pap’s activities and form basis for Armenian and foreign historians to interpret in a new way the talented king’s life with a tragic fate. Thanks to Amianos’ impartial information Pap’s state, diplomatic and praiseworthy human qualities are highly appreciated by Markvart, Garagashyan, Leo, Ormanyan, H. Manandyan and others.
Keywords: Գրականագիտություն