Պղնձի և ցինկի ռենտգենառադիոչափական նմուշարկումը դիֆերենցիալ զտիչների կիրառմամբ - Թամրազյան, Արտյուշա (ՀՀ ԳԱԱ)
Բարդ նյութական կազմ ունեցող հանքանյութում պղնձի և ցինկի ռենտգենառադիոչափական նմուշարկման ժամանակ նրանց անալիտիկ գծերի անջատման համար կիրառվում է դիֆերենցիալ զտիչների մեթոդը: Արգելակման ճառագայթմամբ ռադիոակտիվ աղբյուրով առաջնային գրգռման ժամանակ զտիչների պատուհան են անցնում ինչպես աղբյուրի առաջնային, այնպես էլ ուսումնասիրվող միջավայրի երկրորդական ցրման ճառագայթները, ինչի արդյունքում էապես նվազում է անալիզի ճշտությունը: Նախկինում այդ ճառագայթներից զտիչների պատուհանը «մաքրելու» համար առաջարկվում էր չափումներ կատարել դատարկ ապարների վրա և ստացված արժեքը հանել հիմնական չափման արժեքից: Սակայն ուսումնասիրվող միջավայրի նյութական կազմի, խտության, կառուցվածքի և ցրման ճառագայթների փոփոխմանը բերող այլ գործոնների առկայության դեպքում այս եղանակը կիրառելի չէ: Հոդվածում առաջարկվում է ցրման ճառագայթների ազդեցության հաշվի առնման նոր եղանակ: При рентгенорадиометрическом опробовании меди и цинка в рудах сложного вещественного состава для выделения аналитических линий этих элементов обычно применяются дифференциальные фильтры. При первичном возбуждении с радиоактивным источником тормозного излучения в окно дифференциальных фильтров входят рассеянные излучения как от источника первичного излучения, так и вторичные рассеянные излучения от исследуемых сред, что приводит к существенному уменьшению точности опробования. Для учета вклада мешающих излучений, т.е. для очистки окна дифференциальных фильтров от рассеянных излучений, сначала измеряются разности счета на пробе, не содержащий определяемый элемент и полученное значение вычитается из основного измерения. Однако, изменения вещественного состава, плотности, структуры исследуемой среды, а также наличие других факторов, приводящих к изменению рассеянных излучений, этот способ неприменим. В данной статье предлагается новый способ учета влияния рассеянных излучений, свободный от указанных недостатков. In X-ray radiometric testing of copper and zinc in ores with complex compositions, differential filters are typically used to isolate the analytical lines of these elements. During the primary excitation with a radioactive source of bremsstrahlung, both the scattered radiation from the primary source and the secondary scattered radiation from the studied materials enter the window of the differential filters, which significantly reduces the accuracy of the testing. To account for the contribution of interfering radiation and to clean the window of the differential filters from scattered radiation, the count differences are first measured on a sample that does not contain the element being determined, and the obtained value is subtracted from the main measurement. However, this method is not applicable due to changes in the material composition, density, structure of the studied material, as well as the presence of other factors that lead to changes in scattered radiation. This article proposes a new method for considering the influence of scattered radiation, free from the mentioned drawbacks.
Keywords: Օգտակար հանածոներ; Ռենտգենառադիոչափական մեթոդ