Անտիկ արվեստի ավանդույթների արտացոլումը կիլիկյան մանրանկարչության մեջ. նախնական հաղորդում - Գաբրիելյան, Արմինե
Հայկական միջնադարյան մանրանկարչական դպրոցներից իր ինքնատիպությամբ, հարուստ զարդատարրերով և գեղարվեստական ոճով առանձնանում են կիլիկյան 13-14-րդ դարերի ձեռագիր մատյանները, որոնց անվանաթերթերի լուսանցազարդերում և խորանների ճակատազարդերում պատկերված են տարատեսակ իրական և առասպելական կերպարներ: Առանձնանում են հատկապես երկու դիմակով դերասանը կամ մեկ այլ եռադեմ կերպարը, նապաստակին ճանկող արծիվն ու մի քանի այլ հորինվածքներ, որոնք աղերսվում են անտիկ շրջանի գեմմաների պատկերների հետ: Դրանք հաճախ ոճավորվել են՝ հարմարեցվելով քրիստոնեական պատկերացումներին, իսկ երբեմն նաև՝ ուղիղ ընդօրինակվել անտիկ գեմմաներից: The Cilician miniature school stands out among other Armenian miniature centers for its brilliance, rich design, and artistic style. Beginning from the 13th century, in addition to the Gospels, Cilician miniaturists also illustrated the Bible, Lectionary (Tchashots), the Book of Psalms, Narek, and many other works. The richly decorated front pages of the Lectionary of Hetum II (1268, MM979), and a Gospel (13th c., MM9422) feature various real and fantastic creatures related to the antique images. The images of an actor with a two-faced mask, a three-faced human head, an eagle holding a rabbit in its claws and other compositions were especially widespread in the glyptic of the Hellenistic period. These compositions found in the Cilician miniature of the 13th and 14th centuries are sometimes so stylized and adapted to Christian iconography that they lose their initial significance. At the same time, Cilician miniature also features specimens identical to the Hellenistic ones. The study of the latter reveals that medieval miniaturists were familiar with, or had on hand, the examples of the Hellenistic glyptic and used them to make copies of the images and compositions. Киликийская школа миниатюры выделяется среди других армянских школ своим изяществом, богатым оформлением и художественным стилем. Начиная с XIII века киликийские миниатюристы, помимо Евангелия, иллюстрировали также Библию, Чашоц, Книгу Псалмов, Нарек и многие другие сборники. В композициях богато декорированных титульных листов Чашоца Хетума II (1268 г., ММ 979) и Евангелия XIII в., (ММ9422) часто можно видеть различных реальных и фантастических персонажей, восходящих к образцам античной глиптики. В античной глиптике особенно широкое распространение получили изображения так назывемого актера с двойной маской, трехликого образа, а также когтящего жертву орла и другие образы, которые, включаясь в композиции киликийских миниатюр XIII-XIV веков, иногда настолько стилизуются и приспособливаются к христианской иконографии, что теряют свой первоначальный смысл. В то же время, порой можно встретить примеры, идентичные античным образцами. Исследование последних показывает, что средневековые миниатюристы были знакомы или имели под рукой образцы античных резных камней и использовали их для копирования этих образов и сюжетов.
Keywords: Արվեստագիտական հետազոտություններ