Բարբառային որոշ իրողությունների ուսուցումը դպրոցում - Յուզբաշյան, Աշխեն; Վերդյան, Շողեր
Հայերենի բարբառները բազմաթիվ են, բավական գեղեցիկ և հարուստ, «կենդանի լեզվի» ուրույն դրսևորումներն են։ Սույն հոդվածում բարբառների ուսուցմանը անդրադարձել ենք և՛ հիմնական, և՛ ավագ դպրոցում։ Բարբառային իրողությունների ուսուցման համար առաջարկում ենք որոշ մեթոդական հնարներ, նաև մեթոդներ։ Բարբառների ուսուցման համար հիմնական դպրոցի հայոց լեզվի պետական ծրագրում ժամաքանակ հատկացված չէ, սակայն, հաշվի առնելով այն փաստը, որ հիմնական դպրոցի «Գրականություն» առարկայի պետական ծրագրում ներառված են տարբեր բարբառներով գրված գեղարվեստական ստեղծագործություններ, ապա բնականաբար պետք է անդրադառնանք այդ երկերի լեզվական իրողությունների ուսուցմանը։ Հաշվի առնելով տարիքային առանձնահատկությունները՝ հիմնական դպրոցում նպատակահարմար ենք գտել բարբառային իրողությունների ուսուցումը կազմակերպել՝ գործածելով 1. խորհրդավորություն, 2. գուշակություն, 3. զարմանք, անսպասելիություն հնարները, որոնք հիմք են տալիս սովորողների մեջ հետաքրքրություն առաջացնելու ուսուցանվող նյութի նկատմամբ։ Ավագ դպրոցում առավել ուշադրություն ենք դարձնում գիտելիքահեն իրողություններին՝ անդրադառնալով գրական հայերեն-բարբառ-ժարգոն հասկացություններին։ Առաջարկում ենք ինքնուրույն հետազոտությունների նյութեր, պաստառների, գովազդների պատրաստում, տեսահոլովակների նկարահանում։ Существует множество диалектов армянского языка, довольно красивых и богатых, они являются уникальными проявлениями «живого языка». В этой статье мы рассмотрели преподавание диалектов как в средних, так и в старших классах. Предлагаем некоторые методические приемы и методы преподавания диалектных фактов. В государственной программе армянского языка средних классов количество часов, отведенных на преподавание диалектов, не отведено, однако, учитывая тот факт, что в государственную программу предмета «Литература» начальной школы включены художественные произведения, написанные на разных диалектах, то, естественно, мы должны обратиться к преподаванию языковых реалий этих произведений. Учитывая возрастные особенности, мы сочли целесообразным организовать преподавание диалектных реалий в начальных классах, используя приемы тайны, 2. угадывания, 3. удивления, неожиданные уловки, которые дают учащимся возможность вызвать интерес к преподаваемому материалу. В старших классах мы больше внимания уделяем реалиям, основанным на знаниях, ссылаясь на литературные концепции армянского диалекта и сленга. Предлагаем материалы для самостоятельного исследования, изготовления плакатов, съемок видеороликов. Таким образом, говоря о преподавании диалектных реалий в начальных и старших классах, можно отметить, что: 1. В начальных классах предпочтительнее использовать отгадку, неожиданность, загадку и другие подобные приемы, которые вызовут интерес у учащихся. 2. В старших классах мы предлагаем более углубленные методики, такие как лекции, самостоятельные исследования и групповая работа. Эти реалии являются важным фундаментом, который готовит старшеклассников к получению высшего образования. There are many types of dialects in Armenian language, enough beautiful and rich, unique manifestations of “alive language”. In this article we refer for teaching dialects in primary school and high school either. For teaching dialectal realities we offer some methodical tricks also methods. There is no allotted time in the program of state Armenian language at middle school for teaching dialects, but considering the fact that in the state program of “Literature” there are many included works written with different dialects, that means we have to refer for linguistic realities of its teaching. Considering age characteristics in the primary school, we found it appropriate to organize the teaching of dialectal realities using the techniques of 1. Mystery, 2. Guessing, 3. Surprise, unexpectedness \, which give students the opportunity to arouse interest in the taught material. In high school, we pay more attention to knowledge-based realities, referring to literary Armenian-dialect-slang concepts. We offer materials for independent research, making posters, filming videos. Thus, referring to the teaching of dialect realities in primary and high school, we can note that: 1. In the primary school, it is preferable to use guesswork, surprise, mystery and other such tricks that will arouse interest among students. 2. In high school, we offer more knowledge-based methods, such as lectures, independent research and group work. These realities are an important foundation that prepares high school students for higher education.
Keywords: Մանկավարժություն