Իրանահայ հոգևոր և մշակութային ականավոր գործիչները և հայ կաթողիկե ու ավետարանական համայնքների հոգևոր կյանքը - Անդրիկյան, Արման
Հայ Առաքելական եկեղեցին իր գոյության ողջ ընթացքում վճռական դերակատարում է ունեցել հայության կյանքի բոլոր բնագավառներում: Ճակատագրի բերումով աշխարհասփյուռ եղած հայության հիմնած բոլոր գաղթօջախներում հայոց եկեղեցին իր վրա է վերցրել իր հոգևոր հոտի պաշտպանության, հայապահպանության, օտար պետություն-հայ համայնք հարաբերությունների կարգավորման, կրթության և լուսավորության տարածման և բազմաթիվ այլ հոգսեր, որոնց շնորհիվ դարերի ընթացքում հաջողվել է պահպանել հայ ինքնությունը: Հայկական գաղթավայրերի ուսումնասիրությունը հայաստանյան և սփյուռքի հայագետների կողմից վերջին հիսնամյակում բավական բարձր մակարդակի է հասել և հրապարակի վրա են բազմաթիվ հիմնարար աշխատություններ: Армянская Апостольская Церковь на протяжении всего своего существования играла решающую роль для армян во всех сферах жизни. Все основатели армян волею судьбы разошлись по миру. В колониях Армянская церковь взяла на себя защиту своей духовной паствы, защиту армян, регулирование отношений зарубежного государства с армянской общественностью, образования и просвещения распространение и многие другие заботы, благодаря которым удалось сохранить армянский язык на протяжении веков личность. Исследование армянских поселений арменоведов Армении и диаспоры достигла довольно высокого уровня за последние пятьдесят лет, и на площади их много. The Armenian Apostolic Church has had a decisive role for Armenians throughout its existence in all areas of life. All the founders of Armenians spread all over the world due to fate. In the colonies, the Armenian church took upon itself the protection of its spiritual flock, the protection of Armenians, regulation of foreign state-Armenian community relations, education and enlightenment distribution and many other concerns, thanks to which it was possible to preserve Armenian over the centuries identity. The Study of Armenian Settlements by Armenian and Diaspora Armenologists has reached a fairly high level in the last fifty years and there are many on the square fundamental works.
Keywords: Պատմություն