«Մատեան ողբերգութեան» պոեմի առաջին հետևորդները - Սաֆարյան, Վազգեն
Գրիգոր Նարեկացու «Ողբերգության մատյան»-ի առաջին հետևորդները՝ Գրիգոր Մարաշեցին, Գրիգոր Տղան, Ներսես Շնորհալին, հանդես եկան Կիլիկյան թագավորության և մշակույթի վերելքի պայմաններում: Մեծ նախորդի նման պահպանելով աղոթքի կանոնական եռաշերտ կառուցվածքը՝ կատարյալ Աստված-մեղավոր և դժվարին վիճակում գտնվող մարդ-փրկության աղերսանք, հույս և գոհաբանություն, նրանք Աստվածաշնչյան խոսքի որոշակի գերակայության մեջ յուրացնում են նաև բանաստեղծական մտածողության ինքնատիպությունը, իսկ Ներսես Շնորհալին դա ներառում է չափածո-հանգավոր կառուցվածքի մեջ: Գրիգոր Մարաշեցին մարդկային մեղքերը համադրում է իրական կյանքի, անգամ կենցաղի պատկերներին, փրկության ելքը տեսնում հոգևորին նվիրվելու մեջ: Գրիգոր Տղայի ուսումնառությունը հանգում է մարդկային էության խոհաքնարական դիտումների, փրկության ելքը՝ հայրենի խոսքին-բանականությանը: Ներսես Շնորհալին Աստծո կատարելության ներբողներին համադրում է մարդկային երկվությունների, հասարակական կապերի դրամատիկ արտահայտչաձևերը, որտեղ փրկության ելքը մտքի կուրությունը բանական լույսի ջահով վառելու պահանջն է: Նարեկացին փրկությունը արարման հետ էր կապում՝ վստահ «մատյանի հարակայությամբ» անմահ․ Первые последователи поэмы Григора Нарекаци «Книга скорбных песнопений» появились в период Киликийского царства и культурного подъема. Сохранив, подобно великому предшественнику, каноническую трехслойную структуру молитвы – совершенный Бог-грешник и находящийся в трудном положении человек-мольба о спасении, надежда и хвала, они, в превосходстве Евангельского слова, осваивают своеобразие стихотворного мышления, а Нерсес Шнорали включает это в стихотворно-рифмовое построение. Григор Марашеци сопоставляет человеческие грехи с реальной жизнью, вплоть до бытовых сцен, и находит спасение только в посвящении себя духовному. Обучение Григора Тха сводится к поэтическому восприятию человеческой сущности, спасение – в родном слове-разумении. Нерсес Шнорали объединяет поучающие отличительные свойства «Книга скорбных песнопений», восхвалениям Божественного совершенства сопоставляются драматичные выражения о человеческой двойственности, общественных связей, где спасительным выходом является испепеление мыслительной слепоты светом разума. Нарекаци связывает спасение с творчеством, будучи уверенным в вечном бессмертии автора «Книги…». The first followers of “Book of Lamentations” poem of Grigor Narekatsi manifested under the conditions of the rise of the Kingdom of Cilicia and its culture. Like their great predecessor, preserving the canonical three-level hierarchy of prayer: perfect God-sinner and man in hardship-salvation plea, hope and thanksgiving. They also absorb the originality of poetic thinking in the supremacy of the Biblical writing, and Nerses Shnorhali includes it in the verse-rhyme structure. Grigor Marashetsi compares human sins to real life, even referring to the images of everyday life, and sees the path of salvation in its devotion to the spiritual life. Grigor Tgha's research leads to philosophical perceptions about human nature, the path of salvation to its native speech-rationality. Nerses Shnorhali completes the illuminatory features of “Book of Lamentations”, combining dramatic outbursts of human duality and social relations with the reminder of the perfection of the God, where the path of salvation is the requirement to illuminate the blindness of the mind with a torch of rationality. Narekatsi associated salvation with creativity, confident in the fact of “the permanence of the book”.
Keywords: Գրականագիտություն