Խաչատուր Իսկանդարյանի «Պարողներ» քանդակաշարը - Նադարյան, Նարե (ՀՀ ԳԱԱ)
ՀՀ վաստակավոր նկարիչ, քանդակագործ Խաչատուր Իսկանդարյանը «Պարողներ» քանդակաշարում ներկայացրել է հասարակ մարդկանց՝ նրանց առօրյայից վերցնելով իր քանդակի նյութն ու շունչը: Բիրմացի, հնդիկ, չինացի, ինչպես նաեւ հայ պարողների կերպարներում առկա է թատերայնություն: «Պարողներ» շարքի սյուժեն պարզ է, սակայն Իսկանդարյանին համակած զգացմունքի խորությունը մեզ իրավունք է տալիս խոսելու նաեւ առկայծող խնդության, պատանեկության ու հույզի մասին։ Կերպարները ենթարկված են իրենց պարի շարժումներին։ Պարողների ճկունությունը, նազելիությունը գրավում է, դյութում, համակում տոնական տրամադրությամբ։ Քանդակագործը կարողացել է ստույգ գտնել պարողների ձեռքերի եւ մարմինների շարժումները։ Ու թեեւ պարողները երիտասարդ են եւ կենսախինդ, բայց նրանց մեջ էլ զգում ես այն անհանգստությունը, պատասխանատվությունը, որը բնորոշ է ելույթի, համերգի մասնակիցներին: Хачатур Искандарян изображал обычных людей, черпая сюжеты и образы своих произведений из повседневной жизни. Для этих композиций характерна однофигурность. Бирманские, индийские, китайские, а также армянские танцоры обладают чувством театральности. Скульптор смог точно найти движения рук и тел танцоров. Работы скульптора отличаются экспрессией, естественностью движений, композиционно-пространственным свободным расположением. Они являются своеобразными пластическими историями, в которых представлены характерные для людей позы, экспрессивные движения. Выполненные с использованием различных приемов пластики, скульптуры не только обладают особым очарованием, но и заключают в себе этнографическую информацию. Х. Искандарян занимает достойное место в ряду скульпторов, занимащихся армянской миниатюрной пластикой. Его творческое наследие является неотъемлемой частью армянского искусства. The sculpture of Khachatur Iskandatyan created characters of ordinary people, tak- ing the scenarios and the spirit of his sculptures from everyday life. These compositions are characterized as single-figures. Burmese, Indian, Chinese as well as Armenian dancers have a sense of theatricality. The sculptor was able to accurately find the movements of the hands and bodies of the dancers. The works with their content are available for the viewer, are remarkable with sensuality, naturalness of movements, composite-space free layout. They are specific plastic stories, in which the described typical positions of people, expressive features and speaking, expressive movements are full of live naturalness. These works attract by their emotion, and with all the depth of content. Executed with use of different techniques of plasticity, these works not only have a deep charm, but also encompass ethnographic information. Iskandaryan takes his place of honor among a number of sculptors who are engaged in Armenian miniature plastic arts. His inheritance is an integral part of Armenian art.
Keywords: Հայ արվեստի գործիչներ; Մշակույթ