Вальпроат-индуцированная модель расстройств аутистического спектра - Ферешетян, К. C. (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
Autism is аneurodevelopmental disorder characterized by impairments in social communication and interaction and by repetitive patterns of behavior. While autism has a strong genetic component, environmental factors including toxins, infection and drugs are known to confer autism susceptibility, likely by inducing epigenetic changes. In particular, exposure to valproic acid (VPA) during pregnancy has been demonstrated to increase the risk of autism in children. Prenatal administration of valproic acid has become an accepted animal model of ASD. This model might better represent the many cases of idiopathic autism which are of environmental/epigenetic origins than do transgenic models carrying mutations in single autism-associated genes. The VPA model provides a valuable tool to investigate the neurobiology underlying autistic behavior and to screen for novel therapeutics. Here we review the VPA-induced rodent model of autism, highlighting its importance and reliability as an environmentally induced animal model of autism. Աուտիզմի սպեկտրի խանգարումը նյարդային համակարգի զարգացման խանգարում է, որը բնութագրվում է սոցիալական հաղորդակցության և փոխազդեցության խանգարումներով, ինչպես նաև կրկնվող և կարծրատիպային վարքագծով: Ի լրումն ուժեղ գենետիկ բաղադրիչի, շրջակա միջավայրի գործոնները, ներառյալ տոքսինները, վարակները և դեղամիջոցները, հայտնի են որպես ռիսկի գործոններ՝ հավանաբար առաջացնելով էպիգենետիկ փոփոխություններ: Մասնավորապես ապացուցվել է, որ հղիության ընթացքում վալպրոյաթթվի օգտագործումը մեծացնում է երեխաների մոտ աուտիզմի վտանգը: Վալպրոյաթթվի կիրառումը հղի կենդանիների մոտ աուտիզմի սպեկտրի խանգարումների հաստատված կենդանական մոդել է: Այս մոդելը կարող է ավելի լավ ներկայացնել իդիոպաթիկ աուտիզմի բազմաթիվ դեպքեր, քան տրանսգենային մոդելները, որոնք կրում են աուտիզմի հետ կապված առանձին գեների մուտացիաներ: Կենդանական մոդելը կարևոր է աուտիս-տիկ վարքագծի հիմքում ընկած նյարդակենսաբանական խանգարումների ուսումնասիրության և նոր թերապևտիկ նյութերի գնահատման համար: Այս հոդվածը վերանայում է վալպրոյաթթվով մակածված աուտիզմի կենդանական մոդելը՝ ընդգծելով դրա կարևորությունն ու հուսալիությունը՝ որպես աուտիզմի ոչ տրանսգենային մոդել:
Keywords: Медицина; Невропатология