Ներսես Շնորհալին Ֆրանսիացի և ֆրանսագիր օտարազգի հայագետների գնահատմամբ - Դոլուխանյան, Աելիտա
Հայ միջնադարյան գրականությունն ուսումնասիրող ֆրանսիացի և ֆրանսագիր օտարազգի հայագետներն անհնար էր, որ հատուկ անդրադարձ չունենային Ներսես Շնորհալու գրական ժառանգությանը: Նախ՝ Շնորհալու համբավը դուրս էր եկել և՛ Կիկիկյան Հայաստանի, և՛ Մեծ Հայքի սահմաններից: Երկրորդ՝ նա նշանավոր աստվածաբան էր, քաղաքական գործիչ, հայ գրականության մեջ մեծ նորություններ բերած մատենագիր: Շնորհալու գրականության որոշ տեսակներ լիովին կապվում են վաղ Վերածննդի մտածողության հետ: Ինչպես XX դարի երկրորդ կեսի նշանավորագույն հայագետ Ֆրեդերիկ Ֆեյդին է գրում 1964-ին Փարիզում լույս տեսած «Սասունցի Դավիթ» վիպերգի համահավաք բնագրի ֆրանսերեն թարգմանության առաջաբանում, Շնորհալին շատ մեծ դեր է կատարել հայ ժողովրդի մեջ քրիստոնեական ոգին ամրապնդելու գործում: Ներսես Շնորհալին ծնված լինելով Ֆրանսուա Ասիզից երեք քառորդ դար առաջ՝ դարձավ առաջմղիչը այնպիսի բարեշրջման, որի նմանը հայտնի է գաղիականություն անունով: Շնորհալին ջանում էր քրիստոնեությունը մոտեցնել հավատացյալ ժողովրդին: Նրա նորարարության արդյունքը եղավ ժողովրդի լեզվով ստեղծված քնարերգությունը, որը խիստ հասկանալի էր իր ժամանակի լայն զանգվածներին: Ժողովրդական քնարերգությունը համարձակորեն մտավ հայ գրականություն: Французские и франкоязычные зарубежные учѐные, изучающие армянскую средневековую литературу, не могли не обратить особого внимания на литературное наследие Нерсеса Шнорали. Во-первых, слава о Шнорали вышла за пределы как Киликийской Армении, так и Великой Армении. Во-вторых, он был видным богословом, политиком и летописцем, привнесшим великие новшества в армянскую литературу. Определенные виды литературы Шнорали тесно связаны с мышлением раннего Возрождения. Как пишет в предисловии к французскому переводу полного сборника эпоса «Давид Сасунский», изданного в Париже в 1964 году, виднейший арменовед второй половины ХХ века Фредерик Фейди, Шнорали сыграл очень большую роль в укреплении христианского духа среди армянского народа. Нерсес Шнорали, родившийся за три четверти века до Франсуа Ассизского, стал сторонником реформы, известной как галлицизм. French and French-speaking foreign scholars studying Armenian medieval literature could not help but pay special attention to the literary heritage of Nerses Shnorhali. Firstly, the fame of Shnorhali went beyond the borders of both Cilician Armenia and Greater Armenia. Secondly, he was a prominent theologian, politician and chronicler who brought great innovations to Armenian literature. Certain types of Shnorhali‘s works are closely related to early Renaissance thinking. As writes Frederic Feidy, the most prominent armenologist of the second half of the twentieth century, in the preface to the French translation of the complete collection of the epic David of Sasun, published in Paris in 1964, Shnorhali played a very important role in strengthening the Christian spirit among the Armenian people. Nerses Shnorhali, born three quarters of a century before François of Assises, became a proponent of the reform known as Gallicism.
Keywords: Հայ միջնադարյան գրականություն