Քաղաքական ընդդիմության հասկացությունը և բովանդակությունը - Հովյան, Վահրամ (ԱԵԳՄՄ հրատ.)
Հոդվածի նպատակն է սահմանել «քաղաքական ընդդիմություն» հասկացությունը և մատնանշել դրա բովանդակությունը։ Այս շրջանակներում խնդիր է դրված ներկայացնել քաղաքական ընդդիմության տարբեր ընկալումները, դրանց հիման վրա տալ այդ հասկացության ընդհանուր բնութագիրը, ինչպես նաև ներկայացնել այն հաստատությունները, որոնք կազմում են ընդդիմության ինստիտուտի բովանդակությունը։ Կիրառվել են մասնագիտական գրականության բովանդակային վերլուծության, հայաստանյան և միջազգային փորձի դիտարկման, մտահայեցողության և այլ մեթոդներ։ Ըստ հիմնական եզրահանգումների՝ «ընդդիմություն» եզրը հասարակագիտական այլ եզրերի նման քաղաքագիտության ոլորտ է ներմուծվել բնագիտության ոլորտից։ Քաղաքական առումով այն ունի երկու իմաստ։ Առաջին իմաստով «ընդդիմություն» եզրը նշանակում է «հակադրություն, դիմադրություն» և այլն։ Երկրորդ իմաստով այն նշանակում է «քաղաքական հաստատություն, որ ներկայացնում է փոքրամասնությունների շահերը, հակադրվում է մեծամասնությանը և պայքարում է իշխանության համար»։ Քաղաքական ընդդիմությունը որպես ինստիտուտ ունի լայն և նեղ ընկալումներ։ Լայն իմաստով ընդգրկում է այն բոլոր հաստատությունները, որոնք մաս չեն կազմում իշխանությանը, իսկ նեղ իմաստով՝ խորհրդարանում փոքրամասնություն կազմող և իշխանության մեջ չընդգրկված խմբակցությունները։ Արևմտյան քաղաքագիտական միտքը հիմնականում հակված է դեպի ընդդիմության նեղ ընկալումը, այսինքն՝ խորհրդարանական ընդդիմությունը։ «Քաղաքական ընդդիմություն»-ը բազմաշերտ հասկացություն է։ Դրա մեջ մտնում են կուսակցությունները, հասարակական կազմակերպությունները, հասարակական-քաղաքական շարժումները, ԶԼՄ-ները, ուղեղային կենտրոնները։ The purpose of this paper is to define the concept of “political opposition” and to indicate its content. Within this framework the task is to present the different perceptions of political opposition, to give a general characterization of this concept on their basis, as well as to present those institutions, which constitute the content of the institution of opposition. In the course of the given research the content analysis of professional literature, the observation of Armenian and international experience, reflections and other methods were applied.According to the main conclusions, the term of “opposition”, like other terms of social sciences, was introduced into the sphere of political science from the sphere of natural science. In political sense it has two meanings. In the first meaning the term “opposition” means “contradiction, resistance” etc. In the second meaning it means “a political institution, which represents the interests of minorities, resists to majority and struggles for authority”. Political opposition as an institution has broad and narrow perceptions. In the broad sense it encompasses all the institutions, which are not a part of the government, and in the narrow one – constituting a parliament minority and not being included in the authority fractions. Western political thought is mainly inclined to the narrow perception of opposition, that is, parliamentary opposition. “Political opposition” is a multilayer concept. It includes parties, NGO-s, sociopolitical movements, mass-media, think-tanks. Keywords: political opposition, institution, minority, party, NGO, socio-political movement, mass-media, think-tank. Целью статьи является дать определение политической оппозиции и показать её содержание. В этом контексте поставлена задача представить различное понимание политический оппозиции, на этой основе дать общую характеристику этого понятия, а также представить те структуры, которые составляют содержание института оппозиции. В работе над статьей были применялись методы контент-анализа профессиональной литературы, мониторинг армянского и международного опыта, различных точек зрений и т. д. По основным итогам исследования можно заключить, что термин «оппозиция», как и другие обществоведческие термины перешел в сферу политологии из сферы естествознания. В политическом контексте это понятие имеет два смысла. В первом смысле термин «оппозиция» означает противопоставление, сопротивление и т. д. Во втором смысле он означает политический институт, который представляет интересы меньшинств, сопротивляется большинству и борется за власть. Политическая оппозиция как институт имеет широкое и более узкое восприятие. В широком смысле она включает все те институты, которые не составляют часть власти, а в узком смысле – составляющее в парламенте меньшинство и не входящие во власть фракции. Западная политологическая мысль склонна преимущественно к узкому пониманию термина «оппозиция», понимая под ним парламентскую оппозицию. Политическая оппозиция – многокомпонентное понятие. В её входят партии, общественные организации, общественно-политические движения, СМИ, мозговые центры.
Keywords: Քաղաքականություն