Роль вопросов в аргументации - Ивлев, Юрий (Տիգրան Մեծ)
Под аргументацией понимается обоснование каких-либо знаний при помощи других знаний и средств логики. (Брутян 1984: 5; Ивлев 2013: 45-55) В статье рассматривается роль вопросов различных видов в процессах аргументирования. Формулируется понятие вопроса с логической точки зрения. Дается определение вопроса как мысли, в которой выражено пожелание дополнить имеющуюся информацию с целью устранения или уменьшения познавательной неопределенности, т.е. рассматривается вопросноответная ситуация, включающая исходное знание – предпосылку вопроса. Выделяются виды вопросов: логически правильные и логические неправильные. Среди первых различаются более информативные и менее информативные, более информационные и менее информационные. Среди логически неправильных выделяются бессмысленные (в формулировках которых есть выражения, не имеющие смысловых значений, а также есть выражения, построенные грамматически или семантически неправильно) и недоопределенные (в формулировках этих вопросов есть многосмысленные выражения); провокационные (те, на которые нельзя дать истинного прямого ответа, предпосылками этих вопросов являются ложные суждения); тавтологичные, логически или фактически, (запрашиваемая информация, содержится в самих вопросах (передается логической формой вопросов или нелогическими терминами). Փաստարկում ասելով` հասկանում ենք որոշակի գիտելիքների հիմնավորումը այլ գիտելիքների և տրամաբանության միջոցների օգնությամբ (Բրուտյան 1984: 5; Իվլև 2013: 45-55): Հոդվածում դիտարկվում է տարբեր տե- սակի հարցերի դերը փաստարկման գործընթացներում: Ձևակերպվում է հարց հասկացությունը տրամաբանության տեսակետից: Տրվում է հարցի՝ իբրև մտքի սահմանումը, որում արտահայտված է առկա տեղեկատվությունը լրացնելու ցանկությունը` ճանաչողական անորոշությունը վերացնելու կամ նվազեցնելու նպատակով, այսինքն՝ դիտարկվում է հարց-պատասխանային իրավիճակը, որը ներառում է ելակետային գիտելիքը` հարցի նախապայմանը: Առանձնացվում են հարցի տեսակները` տրամաբանորեն ճիշտ և տրամաբանորեն սխալ: Տրամաբանորեն սխալների մեջ առանձնանում են անիմաստները (որոնց ձևակերպումներում կան արտահայտություններ, որոնք չունեն իմաստային նշա- նակություն, ինչպես նաև կան արտահայտություններ քերականորեն կամ իմաստաբանորեն սխալ) և թերի ձևակերպված (այդ հարցերի ձևակերպումներում կան բազմիմաստ արտահայտություններ), սադրիչ (նրանք, որոնց չի կարելի տալ ճշմարիտ ուղիղ պատասխան, այդ հարցերի նախադրյալները կեղծ դատողություններ են); նույնաբանությունները՝ տրամաբանական կամ փաստական (հայցվող տեղեկատվությունը պարունակվում է հենց հարցերում. փոխանցվում է հարցերի տրամաբանական ձևով կամ անտրամաբանական տերմիններով): An argumentation is interpreted as justification of knowledge by means of some logical instruments and other knowledge. The article focuses on the role of questions of different sorts in the argumentation process. The notion of question is formulated from logical point of view. The question is defined as thought which demands to complete available information with a view to elimination or minimizing cognitive indeterminacy, which is the presupposition of the question. All questions may be divided into logically correct and logically incurrect. Among the former more informative and less informative, more informational and less informational questions can be distinguished. Among logically incorrect questions can be distinguished senseless questions (i.e. questions including some meaningless expressions as well as expressions which are grammatically or semantically incorrect) and undefined questions (i.e. questions including ambiguous expressions); provocative questions (i. e. questions which presuppositions are logically invalid statements and which cannot be answered correctly); (logically or factually ) tautological questions (i. e. questions containing needed information).
Keywords: Логика