Երուսաղեմի Սուրբ Հարության տաճարի Տիրամոր ուշագնացության մատուռի հայկական խճանկարը - Գրիգորյան, Սյուզաննա; Գամաղելյան, Վարդիթեր (ՀՀ ԳԱԱ)
Երուսաղեմի Սուրբ Հարության տաճարի Տիրամոր ուշագնացության մատուռի մեծադիր խճանկարի հորինվածքը, ըստ աշխատանքում նշված տվյալների, արվել է 1967 թ. և, համաձայն միջնադարյան կանոնների, ներկայանում է որպես անանուն ստեղծագործություն: Ստորին հատվածում նշված է միայն պատվիրատուի անունը։ Նույնիսկ այս հանգամանքը տարակուսելի է թվում, քանզի հնարավոր է, որ պատվիրատուն եղել է հենց ինքը՝ հորինվածքի հեղինակը։ Կոմպոզիցիան ներկայացնում է «Խաչելություն» թեման. արտառոցն այստեղ թեմայի ընթերցումն է, որտեղ կարծես մեկտեղված են միջնադարյան կանոնականությունից եկող ավանդական՝ «Բարեխոսության» և «Ողբի» սյուժեները։ Հեղինակները մանրազնին ուսումնասիրել են թե՛ տվյալ մեկնաբանությունը, որը բխում է հավանաբար ժամանակակից՝ XX դ. հոգեբանական խմորումներից, թե՛ կոմպոզիցիայի բովանդակային բոլոր մանրամասները։ Այս խճանկարով մեկ անգամ ևս ընդգծվում է հայկական ներկայությունը համաքրիստոնեական Սբ Հարության տաճարում։ Темой исследования статьи является композиция монументальной мозаики «Распятие», выполненной в середине XX столетия (1967 г.) в иерусалимском храме Воскресения, в частности, в одной из капелл, принадлежащей Армянской апостольской церкви (епархии). Несмотря на не столь отдаленное прошлое, автор композиции не известен (зафиксировано только имя заказчика): здесь очевидно соблюдено правило средневекового канона «анонимности». Интересно то обстоятельство, что в интерпретации мозаики наряду с темой распятия авторы узрели другую молитвенную тему «заступничества» – «Деисус», которая подспудно вписывается в решение композиции и в психологическоe её прочтениe. Помимо указанного аспекта исследователи сосредоточились на иных нюансах и подробностях, касающихся содержательной и исполнительской сторон произведения. In the article the authors elucidate the construction of the bulky mosaics of the Our Lady’s Chapel of fainting in Jerusalem's Church of the Holy Sepulchre. It was made, according to the data mentioned in the work, in 1967 and according to medieval rules it is presented as an anonymous work. Only the name of the customer is indicated. Even this circumstance seems puz-zling, because it is possible that the customer was himself the author of the construction. The composition presents the theme "Crucifixion". The interpretation of the theme, in which the traditional plots of an "Intercession" and "Lamentation" are combined with medieval traditions, is unusual. The authors have carefully researched the topis in terms of its interpretation and details of composition. With this mosaic once again, the Armenian presence is emphasized in the pan-Christian Church of the Holy Sepulchre.
Keywords: Խճանկարչություն; Արվեստագիտություն