Նորահայտ փաստաթուղթ «Քյոռօղլի» էպոսի հայկական տարբերակների քննության մասին - Ռամազյան, Սամվել (ՀՀ ԳԱԱ)
«Քյոռօղլի» էպոսի հայկական տարբերակների ու պատումների գրառումն սկսվել է դեռևս XX դ. սկզբին, և 1930-ական թթ. փորձեր են արվել հայկական համահավաք բնագիրը կազմելու ուղղությամբ: Մինչև 1941 թ. գրառված են եղել տասնյակ պատումներ արևմտահայ և արևելահայ բարբառներով: Նորահայտ արխիվային փաստաթղթի համաձայն, գրառված բանահյուսական նյութն ակադեմիական մակարդակով գիտաքննական ուսումնասիրության է ենթարկվել, մասնավորապես ի հայտ են եկել ժամանակի գաղափարախոսական ազդեցությամբ առաջացած և այլ թերություններ, որոնց շտկման ուղղությամբ իր դիտողություններն է նշել ժամանակի գիտական և մշակութային գործիչ Հակոբ Հարությունյանը: Ընդսմին, քննարկված նյութերը և նորահայտ փաստաթուղթը արժեքավոր տե-ղեկատվություն են պարունակում նաև ազգագրական-բանահյուսական տեսակետից: Բանալի բառեր՝ Հ. Հարությունյան, Գ. Թարվերդյան, Խ. Սամուելյան, «Քյոռօղլի» էպոս, Ուրմիայի տարբերակ, «Սասնա ծռեր», Ատրպատական: Армянские версии и сказания эпоса «Кёроглы» были записаны еще в начале XX в. В 1930-х гг. была предпринята попытка создания армянского сводного текста. До 1941 г. десятки рассказов были записаны на западноармянских и восточноармянских диалектах. Согласно недавно обнаруженному архивному документу, письменный фольклорный материал был подвергнут научному изучению на академическом уровне, в частности, были выявлены связанные с идеологическим влиянием времени ряд недостатков, по устранению которых высказал критические замечания видный ученый Акоп Арутюнян. Известный деятель науки и культуры того времени Акоп Арутюнян сделал свои замечания с целью их исправления. В целом обсуждаемые материалы и недавно выявленный документ содержат ценную информацию также с этнографофольклорной точки зрения. The recording of the Armenian versions and stories of the "Koroglu" epic was started at the beginning of the 20th century and in 1930’s attempts were made to create an Armenian assembled version. Until 1941 dozens of stories were written in Western Armenian and Eastern Armenian dialects. According to a recently discovered archival document, recorded folklore materials were subjected to scientific study at the academic level, in particular, some defects caused by ideological influence of time were identified. A prominent figure in science and culture of that time, Hakob Harutyunyan, made his remarks in order to correct these problems. At the same time, the discussed materials and the newly discovered document contain valuable information from the ethnographic and folklore point of view.
Keywords: Բանասիրություն