Միքայել Արուտչյանի կինոնկարչությունը - Սահակյան, Հայկուշ (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
Գեղանկարիչ, գրաֆիկ, բեմա- և կինոնկարիչ Միքայել Արուտչյանը ստեղծագործական ասպարեզ իջավ 1920-ական թվականների կեսերին, երբ երկրում հաստատված կարգերը առաջ էին քաշել նոր գաղափարներ և պահանջներ: Խորհրդային Միությունում կինոն դասվեց կարևորագույն արվեստների շարքը: Ֆիլմերի թեմաներն ու սյուժեներն ընտրվում էին ըստ սահմանված կանոնների և, արվեստի մյուս տեսակների նման, պետք է նպաստեին ժողովրդական զանգվածների շրջանում լուսավորության տարածմանը: Ինչպես ամբողջ աշխարհում, հայ մշակութային իրականության մեջ ևս կինոն առաջացրեց մեծ հեղաշրջում, և այդ նորաստեղծ արվեստի կայացման գործում մեծ էր նաև կինոնկարիչների դերը: Սույն հոդվածի նպատակն է ներկայացնել հայկական կինոնկարչության ասպարեզում Միքայել Արուտչյանի (1897-1961) ավանդն ու թողած ժառանգությունը՝ ըստ Հայաստանի ազգային պատկերասրահի, Ե. Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի, Մոսկվայի Արևելքի ժողովուրդների թանգարանի հավաքածուների, ինչպես նաև Հայաստանի ազգային արխիվի նյութերի, խորհրդային մամուլում տեղ գտած հոդվածների և արվեստագետների հուշագրություններում պահպանված տեղեկությունների: Микаэл Арутчьян (1897-1961) – один из наиболее активных деятелей культуры Советской Армении первой половины 20-го века. В мир кино он вступил в середине 20-х годов, сотрудничал с режиссерами Амо Бекназаряном и Арташесом АйАртяном, с ведущими артистами того времени Грачья Нерсесяном, Татьяной Махмурян и др. Работая в сфере кинематографии, Арутчьян использовал свой богатый опыт деятельности в театре, при этом учитывая особенности искусства кино. Об этом свидетельствуют созданные им эскизы костюмов, кадров, афиш, в частности, панорамные и интерьерные сцены из фильма «Давид Бек» (1943), образы и костюмы к фильму «Северная радуга» (1960), где художник передал дух народа и времени. Michael Arutchyan (1897-1961) was one of the most active cultural workers in Soviet Armenia in the early XX century. He was involved in cinematography in the mid-1920s, worked with such film directors as Hamo Beknazaryan and Artashes Hay-Artyan, as well as with the leading film actors of the time Hrachya Nersisyan, Tatyana Makhmuryan, and others. Judging from the sketches for costumes, shots and posters made by Arutchyan for films, he used his rich experience gained in the theatre, certainly taking into account the specificities of the art of cinematography. Among Michael Arutchyan's works especially noteworthy are the panoramic and interior scenes in the film “Davit Bek”, and the images and costumes in “Northern Rainbow”. Both of these movies tell about the liberation struggle of Armenians and reflect the spirit of the nation and the epoch.
Keywords: Киноискусство