Նոր Ջուղայի եկեղեցիներում օգտագործւող ծիսական նւագարանները - Անուշ Էստիկ (Յովհաննիսեան) (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
Յօդւածում փորձ է արւել ներկայացնել Հայոց Առաքելական Եկեղեցու ծիսական նւագարաններից Զանգակը (ձեռքի զանգ), իր բոլոր կողմերով, թէ արտաքին տեսքով ու կատարման ձևով, թէ տեղացիների հաղորդած տեղեկութիւններով, թէ պատմական փաստերով, նաև ներկայացնել լուսանկարներ: Պատմական տւեալները կարևոր ենք համարում այն առումով, որ դրանք գրել են թէ տեղացի հայ և թէ օտարազգի հեղինակներ: Իսկ տեղացիներից հաւաքագրած նիւթերը այն առումով, որ նրանց մէջ կան թէ տեղացի հայեր եւ թէ հոգևոր ծառայութեան մէջ եղողներ: Ներկայ լինելով արարողութիւններին, որտեղ օգտագործւում են զանգակները, ինչպէս նաև մօտիկից դիտելով եւ զարնելով դրանք, մատնանշելով պատմական փաստերը եւ ներկայացնելով տեղացիների պատմածները, արձանագրել Զանգակի՝ Նոր Ջուղայում մինչ օրս օգտագործման փաստը, որը դարերի խորքից, մեր նախնիների համբերութեան եւ տքնութիւնների ու զոհողութիւնների գնով եկել հասել է մինչև մեր օրերը եւ շարունակում է իր երթը, եւ այսպիսով կարելի է մեզ թոյլ տալ ասելու, որ այս ծիսական նւագարանը միայն Նոր Ջուղայում է օգտագործւու։ В статье предпринята попытка всесторонне представить один из используемых в ритуалах Армянской Апостольской Церкви музыкальных инструментов, а именно ручной колокольчик. Описываются внешний вид с приложением фотографий, порядок использования во время обрядов, а также приводятся сведения, полученные как от местных жителей, так и из исторических источников. Рассмотренный исторический материал создан не только местными армянскими, но и иностранными авторами, что придает ему особую ценность. В то же время информация, полученная от местных жителей, интересна тем, что она предоставлена как мирянами, так и священнослужителями. Присутствуя на обрядах, совершаемых с использованием колокольчиков, наблюдая их вблизи и попробовав в действии, изучив исторические факты и материал, собранный у местного населения, позволим себе констатировать, что, дойдя до нас из глубин веков ценой самопожертвований, мытарств и выносливости наших предков, колокольчик и сегодня остается частью церковных обрядов в Новой Джуге, и что используется этот ритуальный музыкальный инструмент только в церквах Новой Джуги. In the article, an attempt is made to comprehensively present one of the musical instruments used in the Armenian Apostolic Church, namely, the ritual hand bell. The appearance, supplemented with photographs, and the way it is used during the ceremonies is described. Besides, the information collected from local dwellers and derived from historical sources is provided. The historical materials are written not only by Armenian, but also by foreign authors, which attaches them a particular value. The evidence received from the locals is no less valuable because it is provided by both the laity and clergy. Having frequented church rituals performed with the use of hand bells, observed them in action at close range and tried on our own, after studying the historical facts and the material, gathered from the local community, we allow ourselves to state that, reaching us from the depth of centuries owing to our ancestors’ self-sacrifice, sufferings and endurance, the hand bell has to date remained part of church rituals in Nor Jugha, and that it is used as a ritual musical instrument solely in Nor Jugha.
Keywords: Եկեղեցական երաժշտութիւն