Արոտավայրային տզերի տեսակային կազմը Տավուշի մարզի առանձին աշխարհագրական գոտիներում - Գրիգորյան, Վ. Վ.; Աբրահամյան, Վ. Վ.; Ղազարյան, Ա. Ս.; Երիբեկյան, Ս. Վ.; Գրիգորյան, Լ. Հ. (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
Տավուշի մարզն աչքի է ընկնում բնակլիմայական պայմանների խիստ բազմազանությամբ, տարածքի ընդգծված ուղղահայաց գոտևորմամբ, որտեղ լավ են արտահայտված հատկապես հարթավայրային, անտառային, ենթալպյան և ալպյան գոտիները: 2022-2023 թթ. մարզում փոփոխվող կլիմայական պայմաններում իրականացված իքսոդային տզերի տեսակային կազմի ուսումնասիրության արդյունքում պարզվել է, որ hարթավայրային գոտում առավել տարածված են Rhipicephalus annulatus տեսակի տզերը` 39.7 %, իսկ ամենաքիչը Ixodes ricinus տեսակի տզերն են՝ 1.9 %: Անտառային գոտում ևս առավել տարած-ված են Rhipicephalus annulatus տեսակի տզերը` 52.8 %, իսկ ամենաքիչը հանդիպում են Ixo-des ricinus տեսակի տզերը՝ 0.8 %: Ենթալպյան և ալպյան գոտիներում գերակշռում են Dermacentor marginatus տեսակի տզերը, դրանց քանակն այդ գոտիներում կազմել է համապատասխանաբար 40,0 % և 59,7 %: Rhipicephalus annulatus, Rhypicephalus bursa տեսակի տզերն ալպյան գոտում չեն հանդիպել, իսկ Hyalomma scupense տեսակի տզերը և՛ ալպյան, և՛ ենթալպյան գոտիներում չեն հայտնաբերվել: Тавушский район отличается большим разнообразием климатических условий, ярко выраженной вертикальной поясностью местности, где особенно хорошо выражены равнинная, лесная, субальпийская и альпийская зоны. В результате проведенного в 2022-2023 гг. изучения видового состава иксодовых клещей в условиях меняющегося климата региона установлено, что в равнинной зоне наиболее распространены клещи Rhipicephalus annulatus – 39,7 %, а клещи Ixodes ricinus наименее распространены – 1,9 %. В лесной зоне чаще встречаются клещи Rhipicephalus annulatus, 52,8 %, и наименее распространены клещи Ixodes ricinus, 0,8 %. Клещи Dermacen-tor marginatus доминируют в субальпийской и альпийской зонах, их численность в этих зонах составила 40,0 % и 59,7 % соответственно. Клещи Rhipicephalus annulatus, Rhipicephalus bursa не обнаружены в альпийской зоне, а клещи Hyalomma scupense не обнаружены ни в альпийской, ни в субальпийской зонах. Tavush region is notable for its wide variety of climatic conditions, vertical zoning of plain, forest, subalpine and alpine zones are well expressed. As a result of the 2022-2023 study of the species composition of ixode ticks in the changing climate of the region, it was found that in the lowland zone, Rhipicephalus annulatus ticks are the most common, 39.7 %, and Ixodes ricinus ticks are the least common, 1.9 %. In the forest zone, Rhipicephalus annulatus ticks are more common, 52.8 %, and Ixodes ricinus ticks are the least common, 0.8 %. Dermacentor marginatus ticks dominate in the sub-alpine and alpine zones, their number in those zones was 40.0 % and 59.7 %, respectively. Rhipicephalus annulatus, Rhipicephalus bursa ticks were not found in the alpine zone, and Hyalomma scupense ticks were not found in both alpine and subalpine zones.
Keywords: Կենսաբանություն; Բժշկագիտություն; Կենսատեխնոլոգիա; Բուսաբանություն; Կենդանաբանություն; Ֆիզիոլոգիա; Մանրէաբանություն; Կենսաքիմիա; Կենսաֆիզիկա; Գենետիկա