Կեռնեխների դերը ագրոլանդշաֆտներում - Այդինյան, Լ. Գ.; Հայրապետյան, Վ. Տ. (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
Բնական լանդշաֆտների զանգվածային վերափոխումներն ամենուր ստացել են գլոբալ և ըստ երևույթին անվերադարձ բնույթ։ Բնակչության աճող պահանջները բավարարելու համար գյուղատնտեսության վարման մեթոդների արդիականացումը և ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառումը զգալի տարածքների վրա հանգեցրել են սկզբնական համակեցություն-ների հիմնովին փոփոխությունների: Արդյունքում կտրուկ փոփոխությունների է ենթարկվում տվյալ տարածքի ֆաունան, որ-տեղ իր ուրույն դերն ու նշանակությունն ունի օրնիտոֆաունան։ Անթրոպոգեն ձևափոխված լանդշաֆտներում թռչունների էկոլոգիայի ուսումնասիրության լավագույն մոդել են կեռնեխները: Աշխատանքի համար նյութ են հանդիսացել մեր կողմից 2018-2022թթ. հավաքագրած տվյալները: Դիտարկումներն իրականացրել ենք Ստեփանակերտ քաղաքի և քաղաքամերձ ագրոլանդշաֆտներում՝ այգիներ, բանջարանոցներ, հացահատիկի ցանքսեր, տարվա տարբեր սեզոններին և ամիսներին: Արցախի օրնիտոֆաունայում կեռնեխների ցեղը ներկայացված է առ այսօր մեր կողմից ուսումնասիրված յոթ տեսակով, սակայն աշխատանքում քննարկման են ենթարկվում հետևյալ տեսակները՝ սև կեռնեխները (Turdus merula), երգող կեռնեխները (T. philomelos), սոսնձակեռնեխները (Т. viscivorus) և սինկեռնեխները (T. Pilaris): Տեսակների ընտրությունը պատահական չէ, քանի որ մեր պայմաններում ագրոլանդշաֆտներում առավել շատ հանդիպում են հենց այդ տեսակները: Массовые преобразования природных ландшафтов повсюду приобрели глобальный и, по-видимому, необратимый характер. Для удовлетворения растущих потребностей населения модернизация методов ведения сельского хозяйства и применение современных технологий на значительных территориях вызвали основательные изменения первоначального сообщества. В результате чего резким изменениям подвергается фауна данной территории, где свою особую роль и значение имеет орнитофауна. В антропогенных ландшафтах лучшей моделью исследования экологии птиц являются дрозды, которым и посвящена данная работа. Предметом работы послужили собранные нами данные 2018-2022 гг. Наблюдения осуществлялись в агроландшафтах города Степанакерта и прилегающих районов (сады, огороды, посевы зерновых культур). Наблюдения проводились в различные сезоны года и месяцы. В орнитофауне Арцаха семейство дроздов представлено изученными нами по сей день семью видами, однако, в данной работе будут обсуждаться черные дрозды (Turdus merula), певчие дрозды (T. philomelos), дрозды-дерябы (T. viscivorus), дрозды-рябинники (T. pilaris). Выбор Mass transformations of natural landscapes everywhere have acquired a global and, apparently, irreversible character. To meet the growing needs of the population, the modernization of agricultural methods and the application of modern technologies in large areas caused fundamental changes in the original community. As a result, the fauna of this territory undergoes drastic changes, where the avifauna has its special role and importance. In anthropogenic landscapes, the best model for studying the ecology of birds is thrushes which is the subject of the work. In the avifauna of Artsakh, the family of thrushes is represented by seven species studied by us to this day, however, in this paper we will discuss thrushes of Turdus merula, T. philomelos, T. viscivorus, T. pilaris. The choice of species is not accidental, because in our conditions these species are most often found in agricultural landscapes.
Keywords: Էկոլոգիա