Զմյուռնիայից Միտիլինի. Մկրտիչ Ավետյանի վերապրման պատմությունը - Մարտոյան, Թեհմինե Ռ. (ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ)
Ականատես-վերապրող Մկրտիչ Ավետյանի հուշագրությունը Զմյուռնիայի հայերի խաղաղ կյանքի, նրանց դեմ թշնամանքի արմատավորման, բռնության և տարագրության մասին է: Առաջին աշխարհամարտի սկզբին Մկրտիչ Ավետյանին զինվորագրել և որպես արհեստավոր ուղարկել են Կ.Պոլիս: Ավետյանը, տեսնելով, որ թուրքերի տրամադրությունները հայերի հանդեպ կտրուկ վատանում են, որոշում է ընտանիքին Դենիզլիից1 տեղափոխել Զմյուռնիա: Ապա, որոշ ժամանակ անց, Մկրտիչ Ավետյանն իր և 20 ուրիշ ընտանիքների հետ 190 օսմանյան ոսկու դիմաց Զմյուռնիայից հասնում է Միտիլինի2: Վավերագրողն իր ձեռագիր-հուշը գրի է առել Հալեպում 1965 թ.՝ 93 տարեկան հասակում։ Eyewitness-survivor Mkrtich Avetyan’s memoir is about the peaceful life of Armenians of Smyrna, rooting of enmity against them, violence, and exile. Mkrtich Avetyan was drafted into the army and sent to Constantinople as an artisan at the beginning of World War I. Avetyan decided to move his family from Denizli to Smyrna because the Turkish sentiments towards the Armenians had been sharply deteriorated. A week before the invasion of Smyrna by the Kemalist army, Mkrtich Avetyan, together with 20 other families, arrived in Mitilini (Greece) from Smyrna, having paid 190 Ottoman gold liras. Mkrtich Avetyan wrote his memoirs in Aleppo in 1965 at the age of 93. Воспоминания свидетеля-выжившего Мкртыча Аветяна о мирной жизни армян Смирны, укоренении вражды против них, насилии и изгнании. В начале Первой мировой войны Мкртыч Аветян был зачислен в армию и направлен в Константинополь в качестве ремесленника. Аветян решает перевезти семью из Денизли в Смирну, так как настроения турок по отношению к армянам резко ухудшились. За неделю до вторжения кемалистской армии в Смирну, Мкртыч Аветян вместе с 20 другими семьями прибывает из Смирны в Митилини (Греция), заплатив 190 османских золотых. Свое рукописное воспоминание Мкртыч Аветян записал в Алеппо в 1965 году в возрасте 93 лет.
Keywords: Հուշագրություն; Հայոց ցեղասպանություն