Նախապատրաստելով Հայոց ցեղասպանությունը Տրապիզոնում. վաղ փուլ և ակտիվացում - Աբրահամյան, Լուսինե Յ. (ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ)
Հոդվածում ներկայացվում է Օսմանյան կայսրությունում 1908 թ. հեղաշրջումից հետո Տրապիզոնի նահանգի հայ բնակչության դեմ երիտթուրքական կառավարության կողմից տարվող հակահայ քաղաքականությունը: Այն իրականացվում էր քարոզչության միջոցով, որն իր բացասական ազդեցությունն էր ունենում նահանգի հայության ինչպես հասարակական, այնպես էլ տնտեսական կյանքի վրա: Հիմնվելով տարբեր սկզբնաղբյուրների հաղորդած տեղեկությունների վրա՝ հոդվածում ներկայացվում են 1908-1914 թթ. Տրապիզոնում հակահայ քաղաքականության դրսևորումների բազմաթիվ օրինակներ, քննության են առնվում հայերի դեմ ուղղված հալածանքները, դրանց կազմակերպման ու իրագործման որոշ մանրամասներ, ինչպես նաև պետության ներգրավվածության հարցը: Տրապիզոնի նահանգում հստակ նպատակային դրսևորում ունեցած այդ քաղաքականության տրամաբանական շարունակությունը լինելու էր Հայոց ցեղասպանությունը, որն ակտիվացման փուլ մտավ երիտթուրքական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ, Հատուկ կազմակերպության նախագահ Բեհաեդդին Շաքիրի՝ Տրապիզոն գալուց հետո: The article examines the anti-Armenian policy of the Young Turks’ government in the province of Trapizon after the 1908 revolution. A series of anti-Armenian activities and anti-Armenian propaganda were carried out by the government and local Muslim fanatics, that had a negative impact on both the social and economic life of Trapizon Armenians. Based on the primary sources, the paper discusses some elements of persecutions against the Armenian population of Trapizon, those related to planning, organization, implementation, and the involvement of the state. The Armenian Genocide was the logical continuation of that policy, which entered the activation phase when Behaeddin Shakir, a member of the Central Committee of the Young Turks’ party, the president of the Special Organization, arrived in Trapizon. В статье рассматриваеться антиармянская политика, проводимая после переворота младотурецким правительством против армянского населения провинции Трапизон. Она осуществлялась путем антиармянской пропаганды, которая отрицательно влияла как на общественную жизнь, так и на экономическое положение армян. Основываясь на сообщениях различных первоисточников, в статье представлены многочисленные примеры антиармянской политики, осуществляемой в Трапизоне в 1908-1914 гг., рассматриваются гонения на армян, некоторые подробности их организации и осуществления, а также вопрос вовлеченности правительства. Логическим продолжением четко и целенаправленно проводимой полити стал Геноцида армян, активной фазой которого стал приезд в Трапизон члена центрального комитета младотурецкой партии, председателя Специальной организации Бехаэддина Шакира.
Keywords: Հայոց ցեղասպանություն