«Անանուն հանցագործություն»․ դիտարկումներ ցեղասպանություն եզրույթի նախատիպի շուրջ - Պողոսյան, Նարեկ Մ. (ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ)
Հոդվածում վերլուծվում են Ռաֆայել Լեմկինի կողմից ցեղասպանություն եզրույթի ձևակերպման պատմական նախադրյալները։ Եզրույթի ստեղծման անհրաժեշտությունը Լեմկինը կապում էր նրա հետ, որ կար հանցագործություն, որը, սակայն, ձևակերպված անվանում չուներ և սահմանված չէր: Փաստերը, սակայն, վկայում են, որ նախքան Չերչիլը կհայտարարեր «անանուն հանցագործության» մասին, արդեն իսկ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում և նույնիսկ դրանից առաջ ցեղասպանության վերաբերյալ բնորոշումներ կամ ձևակերպումներ արդեն կային։ Մասնավորապես, հատկանշական է, որ Օսմանյան կայսրության՝ հայերի նկատմամբ իրականացված գործողություններն արդեն իսկ տարբեր լեզուներում բնորոշվել էին ցեղի և ժողովրդի սպանություն նշանակող արտահայտություններով։ Այսինքն՝ այդ հանցագործությունն անանուն չէր. այլ հարց է, որ այն իրավական սահմանում չուներ, որը ներկայացնելով մեկտեղ՝ Լեմկինը փորձեց սահմանել հանցագործության անվանման սեփական ձևակերպումը։ The article analyzes the historical background of the development of the term genocide by Raphael Lemkin. He tried to justify the need for the creation of the term by the fact that before he defined the crime of genocide, it did not even have a formal name, while Churchill called it “a crime without a name.” However, this research demonstrates that before Churchill declared it “a crime without a name,” there were some definitions of genocide during the Second World War and even before that. It is particularly noteworthy that the actions carried out by the Ottoman Empire against the Armenians were already characterized in different languages by expressions meaning the murder of the race or the people. In other words, although the crime was not anonymous, it had no legal definition. Raphael Lemkin gave his own wording of the crime along with presenting it. Key words: Raphael Lemkin, the crime of crimes, barbarism, vandalism, “a crime without a name”. genocide, “Völkermord,” “folkmord.” В статье анализируются исторические предпосылки формулировки термина «геноцид» Рафаэлем Лемкиным. Необходимость создания термина “геноцид” Лемкин пытался обосновать тем, что до того, как он дал определение этому преступлению, оно не имело даже формального названия, а Черчилль называл это преступление “преступлением без имени.” Но факты показывают, что до того, как Черчилль объявил “преступлением без имени”, существовали определения геноцида во время Второй мировой войны и даже до нее. Особо примечательно, что действия Османской империи против армян уже тогда характеризовались на разных языках выражениями, означающими убийство расы и народа. Иными словами, то преступление не было анонимным, другое дело, что это преступление не имело юридического определения, которому Лемкин пытался дать свою формулировку названия преступления наряду с его представлением.
Keywords: Ցեղասպանություն