Հռոմկլան որպէս հայոց կաթողիկոսանիստ եւ տեղի ձեռագրերի յիշատակարանները (ԺԲ. դար) - Մաթեւոսեան, Կարէն (Մայր Աթոռոյ Սրբոյ Էջմիածնի)
Ромкла стала резиденцией армянского католикоса в 1151 году. Правящий здесь армянские католикосы также были светскими владельцами этой крепо- сти. До начала XIII-ого века находящиеся здесь католикосы, начиная с Григора III Пахлавуни (1113—1166) до Григора VI Апирата (1194—1203), были связаны с родом Пахлавуни по материнской линии, и это обстоятельство родства (как поколение св. Григора Просветителя) позволило им последовательно выступать в качестве наследников престола. Памятные записи рукописей относящиеся ко второй половине XII века, являются важным источником истории и культурного наследия Ромклы. Они позволяют внести некоторые дополнения и корректировки по историческим, культурным и другим большим и малым вопросам. Среди них сведения об осложнениях, возникших в Ромкле после смерти католикоса Нерсеса Шнорали до восшествия на престол Григора Тга, выявление даты рождения Нерсеса Шнорали в 1110 году, то, что переписчик Козьма был еще и миниатюристом, подробности создание некоторых рукописей и ценных миниатюрных портретов в Ромкле и т. д. Romkla became the residence of the Armenian Catholicos in 1151. The Armenian Catholicoi ruling there were also the secular owners of that fortress. Until the beginning of the 13th century, the Catholicoi located there, starting from Grigor III Pahlavuni (1113—1166) to Grigor VI Apirat (1194—1203), were connected with the Pahlavuni family on the maternal lineage, and this circumstance of kinship (as the generation of St. Gregory the Illuminator) allowed them to successively act as heirs to the throne. Colophons of manuscripts dating back to the second half of the 12th century are an important source of history and cultural heritage of Romkla. They enable to make some additions and corrections on historical, cultural and other big and small issues. They include information about the complications that arose in Romkla after the death of Catholicos Nerses the Graceful, prior to the accession of Grigor Tgha to the throne; the determination of the date of birth of Nerses the Graceful in 1110, the fact that the scribe Kozma was also a miniaturist, details of the creation of some manuscripts, valuable miniature portraits in Romkla, etc. Հռոմկլան Հայոց կաթողիկոսական աթոռանիստ է դարձել 1151 թ., որտեղ գահակալող Հայոց կաթողիկոսներն օժտված էին նաեւ աշխարհական իշխանությամբ եւ հանդիսանում էին բերդատեր ։ Մինչեւ ԺԳ. դարասկիզբն այստեղ աթոռակալող կաթողիկոսները՝ սկսած Գրիգոր Գ. Պահլավունուց (1113—1166) մինչեւ Գրիգոր Զ. Ապիրատ (1194— 1203), Պահլավունյաց տոհմի հետ կապված էին մայրական գծով, սակայն ազգակցության այս հանգամանքը՝ որպես Սբ. Գրիգոր Լուսավորչի սերունդ, նրանց թույլ էր տալիս հաջորդաբար հանդես գալ իբրեւ աթոռի ժառանգորդ ։
Keywords: Հիշատակարան; Ձեռագրեր