Հորատապայթեցման պարամետրերի ազդեցության հետազոտումը պայթեցված լեռնային զանգվածի փլվածքի ձևավորման գործընթացի վրա - Ահարոնյան, Գ․ Ա․ («Պոլիտեխնիկ» տպ.)
Պայթեցված լեռնային զանգվածի պարամետրերի կարգավորումը էական ազդեցություն է ունենում բաց լեռնային աշխատանքների արդյունավետության վրա: Ոչ հանքաքարային պինդ շինարարական նյութերի բացահանքերում պայթեցված լեռնային զանգվածի փլվածքի պարամետրերի կարգավորումն ապահովում է հանույթի մեծ ծավալներ: Հանքաքարային հանքավայրերում փլվածքի լայնքի սահմանափակումը թույլ է տալիս ընդերքից արդյունավետորեն կորզել հանքաքարը և կրճատել մակաբացման ծավալները: Գործող առաջարկությունները փլվածքի պարամետրերի որոշման վերաբերյալ թույլ չեն տալիս կատարել ինժեներական հաշվարկներ` տրված պարամետրերով փլվածք ստանալու համար: Անալիտիկ հետազոտության մեթոդի հիման վրա առաջարկվել են պայթեցված լեռնային զանգվածի փլվածքի լայնքի և բարձրության հաշվարկման մեթոդներ` կախված զանգվածի բլոկավորվածությունից և հորատապայթեցման պարամետրերից: Առաջարկված մեթոդիկան թույլ է տալիս պայթեցման պարամետրերի փոփոխմամբ բացահանքի աշխատանքային հրապարակում ունենալ պայթեցված զանգվածի փլվածք` տրված լայնքով և բարձրությամբ: Կատարվել է հետազոտական և արդյունաբերական պայթեցման արդյունքների համեմատություն: Регулирование параметров развала взорванной горной массы оказывает существенное влияние на эффективность открытых горных работ. Регулирование параметров развала на карьерах нерудных твердых строительных материалов обеспечивает большой объем добычи. На рудных месторождениях ограничение ширины развала позволяет более рациональное извлечение руды из недр и сокращение объема вскрышных пород. Существующие рекомендации по определению параметров развала не позволяют производить инженерные расчеты для получения развала заданных параметров. На основе аналитического метода исследований предложена методика определения ширины и высоты развала взорванной горной массы в зависимости от блочности взрываемого массива и параметров буровзрывных работ (БВР). Предложенная методика позволяет с изменением параметров БВР на рабочих площадках карьера иметь развал заданной ширины и высоты. Проведено сопоставление аналитических данных с результатами производственных взрывов․ Regulation of the parameters of the exploded rock mass collapse has a significant impact on the efficiency of open-pit mining. Regulation of the parameters of collapse in quarries of non-metallic solid building materials provides a large volume of production. In ore deposits, limiting the width of the collapse allows for more rational extraction of ore from the subsoil and reduces the overburden volume. The existing recommendations for determining the parameters of the collapse do not allow to carry out engineering calculations to obtain the collapse of the specified parameters. Based on the analytical method of research, a technique is proposed to determine the width and height of the collapse of the exploded rock mass, depending on the blockiness of the exploded array and the parameters of drilling and blasting operations (BVR). The proposed method allows, with a change in the parameters of the BVR on the working sites of the quarry, to have a collapse of a given width and height. The comparison of analytical data with the results of industrial explosions is carried out.
Keywords: Ընդերքօգտագործման տեխնոլոգիաներ